Het Schaakwijk

Na de Tweede Wereldoorlog werden de twee grote Zuilense industrieën, de wagon- en bruggenfabriek Werkspoor, en de staalgieterijen van Demka, van groot belang voor het herstel van de economie van ons land. Op korte termijn moesten de kapotte bruggen hersteld en het openbaar vervoer worden uitgebreid.

De beide fabrieken kwamen om in het werk, waarvoor personeel werd geworven in alle delen van het land.

Die werknemers wilden graag in de directe omgeving van de fabriek wonen.

Deviezentekorten beperkten echter de mogelijkheden sterk.

De Zuilense gemeentearchitect W.C. van Hoorn verwierf landelijke bekendheid met een gedurfd staaltje architectuur: de bouw van woningen die bekend kwamen te staan als ‘Het Schaakwijk’. Met deze woningen bracht Van Hoorn namelijk een record op zijn naam. Tot dan toe waren de bouwkosten van de goedkoopste woningen die gebouwd werden – in Bussum – ongeveer ƒ 7.500. Van Hoorn wist extra toewijzingen voor de bouw van woningen in Zuilen te bewerkstelligen, door dit project op te zetten, waarvan de woningen voor slechts ƒ 5.500 gebouwd konden worden. De eerste aanvraag betrof 120 woningen. In ‘Den Haag’ ging men uit van een rekenfout en Van Hoorn werd uitgenodigd de rekenfout even aan te komen wijzen. Toen bleek dat van een fout geen sprake was, mochten in plaats van 120 zelfs 240 woningen gebouwd worden, mét een lavet, waardoor de bouwkosten stegen naar het formidabele bedrag van 5850 gulden (!) per woning.

Terwijl men aan de voorkant nog aan het bouwen is, hangt de was al aan de lijnen bij de achterste woningen.

Het succesverhaal van de architect gaat nog verder, de woningnood was ook met de 240 flatwoningen nog lang niet opgelost en de in Zuilen aanwezige fabrieken – en dus de werknemers ervan – waren van zo’n groot belang, dat het uiteindelijk 360 woningen werden. De straten in dit wijkje werden genoemd naar schaakstukken en dat maakte dat de wijk ‘Het Schaakwijk’ genoemd werd.

Het Schaakwijk vanuit de lucht. Vanuit hetzelfde vliegtuigje, nu vanaf de andere kant gezien.

Het idee om de straten naar een (denk)sport te vernoemen, kreeg redactionele aandacht van verschillende kranten uit die tijd. Zo stond in het Utrechts Nieuwsblad van 6 september 1951:

Origineel denkbeeld

Ondanks alle moeilijkheden gaat de bouw van woningen in Zuilen gestadig door. De Prinses Margrietstraat, achter de Burgemeester van Tuyllkade gelegen, is al flink volgebouwd en de twee straten welke hierop zullen uitkomen zijn genoemd naar een tweetal schaakmeesters, de Max Euwestraat en de Stauntonstraat. Deze twee straten worden verbonden door de Pionstraat, Paardstraat, Loperstraat, Torenstraat, Damestraat en Koningstraat, genoemd dus naar de stukken van het schaakspel.

Een origineel idee van het Zuilens Gemeentebestuur dat wijde perspectieven opent voor toekomstige bebouwingen in stad en land. Dan staat ons wellicht in een voetbalwijk het Kraakplein, de Scheenbeschermersingel en het Terlouwplantsoen te wachten.

Op 16 november 1951 schreef men in dezelfde krant:

Schaaksimultaanseance te Zuilen

Woensdag 21 November wordt de eerste woning van de Schaakwijk te Zuilen door de Commissaris der Koningin officieel in gebruik gesteld en zal Dr. Euwe een Schaakstuk onthullen. Des middags drie uur wordt in het Juliana-Restaurant een simultaan-seance gespeeld tussen Dr. Euwe en een aantal Zuilense schakers. De burgemeester en de gemeente-secretaris zullen er aan deelnemen, en de volgende leden van Zuilense Schaakverenigingen: van de Schaakclub Zuilen: H.H.M. v. Garderen, H. Koudenburg, Th. Overes, Ds. C.J. v. Rooyen, M.M. Schoep en W. v. Weeren; van de Schaakclub Oud-Zuilen: A. Bregman, H. Bloemink, G. v. Kuyk, A.W. Koster, C. Oly en L. Stokkers; van de Schaakclub P.V.W.: N. Deller, E. Bocek, D. v.d. Werf, A. v.d. Steen. A.W. Emmerik en W. Doeland.

Laat de Zuilenaren maar schuiven, die weten met een schakende burgemeester aan het hoofd, de stukken best te hanteren. Dr. Max Euwe, die gisteren de gast van het gemeentebestuur was ter gelegenheid van de opening van de speciale schaakwijk, moest getuigen dat hij de handen vol had tijdens de simultaan-seance in het Julianarestaurant. Niet minder dan 32 Zuilense schakers namen het tegen de grootmeester op. Van hen moesten er 27 het veld ruimen. De heer C. Olij, van de schaakclub ‘Oud-Zuylen’, heeft zijn partij echter gewonnen. Vier partijen eindigden in remise, dit was o.a. die van burgemeester Norbruis, die dan ook ere-voorzitter van ‘Oud-Zuilen’ is, Ds C.J. van Rooijen, van ‘Zuilen’, A. v.d. Steen, van de P.V.W. Schaakclub, en S. de Vries  brachten het tot hetzelfde resultaat. ‘Een zware seance’, zeide Max Euwe. Zij heeft vier uren geduurd. Op de foto: burgemeester Norbruis verdiept in het schaakstukken-conglomeraat.

Meer weten over Het Schaakwijk en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

De Huishoudschool aan de Pionstraat in Zuilen.

Over de Huishoudschool in Zuilen, een schoolvariant die ze NOOIT af hadden moeten schaffen! Lees erover in het Utrechts Nieuwsblad van 13 juni 1963

OP DE HOEK van Pionstraat en Nijenrodelaan in de Utrechtse wijk Zuilen is de tweede r.-k. huishoudschool in aanbouw. Het gebouw, waarvan in september de bovenverdieping in gebruik wordt genomen, is bestemd voor de 150 leerlingen van deze school, die uit Utrecht, maar ook uit plaatsen als Maarssen en Breukelen komen. Op het ogenblik zit men over vier gebouwen verspreid: bij de eerste r.-k. huishoudschool aan de Nieuwe Kamp en in schoolgebouwen aan de Daalsedijk, de Oude Gracht en de Kanaalstraat. De school heeft een hal van 70 meter lengte, die als overblijflokaal en vergaderruimte zal worden gebruikt. Begin 1964 verwacht men de officiële opening van het 16 lokalen tellende gebouw.

Huishoudschool

De Huishoudschool werd gebouwd in 1964 maar was geen lang leven beschoren.

De nieuwe Salvatorkerk aan de Pionstraat in Zuilen

Dan ben je oud aan het worden. Heb de Salvatorkerk nog zien bouwen en hij is al jaren geleden weer afgebroken! Bizar. Over de bouw schreef Utrechts Nieuwsblad op 4 juni 1962 het volgende:

 ZUILEN werd een monumentaal gebouw rijker: de r.-k. kerk in de Utrechtse Schaakwijk op de hoek van de Pionstraat. Het is de kerk van de voorheen in het parochiehuis aan de Adriaan van Bergenstraat zetelende Sint-Salvatorparochie. Er zijn 600 plaatsen. De toren bevat drie klokken. Twee ervan luiden tien minuten voor elke dienst. Bij bijzondere gelegenheden luiden ze alle drie. Architect van het sterk de aandacht trekkende gebouw is ir. G.M. Leeuwenberg.

Salvatorkerk

 

Veertig jaar werkzaam bij Vroom & Dreesmann

In de loop der jaren passeerde al menig jubileum deze pagina’s. Bijna altijd bij Werkspoor of Demka (en een enkele keer bij de Borstelfabriek van de Gebroeders Jonker). Maar soms werkten mensen ook buiten Zuilen… (Zuilen had geen Vroom & Dreesmann). Over zo’n jubileum lezen we in het Utrechts Nieuwsblad van 10 mei 1967:

Vroom & Dreesmann

MEJUFFROUW W. van de Boog, Pionstraat 40 te Utrecht, is dinsdag hartelijk gehuldigd bij Vroom & Dreesmann aan de Lange Viestraat, omdat zij veertig jaar in dienst is. Zij is hoofdjuffrouw van het centraal magazijn. Directeur mr. F.A.R. Barge (links) huldigde mede namens de met vakantie zijnde directeur H.A.J. Dreesmann de jubilaresse hartelijk. Zij ontving van de directie een geschenk onder couvert en een met een orchideetak gesierde doos bonbons. In de namiddag had nog een huldiging plaats door staf, chefs en collega’s, waarbij stoffelijke blijken van waardering werden overhandigd. De heer J. Overweg, haar directe chef, stelde daarbij de vele kwaliteiten van mejuffrouw Van de Boog in het licht.