ZAG U MIJN ‘VAN ONDEREN’, O WAT ZOU U ZICH VERWONDEREN!

U kijkt naar een Zuilens ‘Mount Rushmore’: vier markante Zuilense personen die mee hebben gewerkt aan de rijke historie van Zuilen, die te zien is in het Museum van Zuilen. Deze vier koppen – en een drietal lijven – werden voor het Museum van Zuilen gemaakt door de grote Zuilense kunstenaar Cees Achterberg, ooit werkzaam als modelmaker bij Werkspoor.

Nadat het Museum van Zuilen een biechtstoel kreeg uit de gesloopte St.-Ludgeruskerk maakte Achterberg een kop van de meest markante pastoor van de St.-Ludgerus parochie: W. van Albach.

De collectie groeide en in 2007 werd het ambtskostuum van burgemeester O. Norbruis geschonken. Samen met de al eerder gekregen ambtsketen een goede reden voor het maken van een kop van de burgemeester.

Naar aanleiding van de start van de Tour de France in Utrecht vervaardigde Achterberg de kop van Michel Stolker: de in Zuilen geboren wielrenner die als eerste Nederlander de drie grote rondes reed: de Tour de France, de Vuelta en de Giro!

Omdat de Wagon- en Bruggenfabriek Werkspoor zo’n groot belang had in de groei van Zuilen (en Utrecht) maakte Achterberg op verzoek van het Museum van Zuilen ook een kop van zichzelf, als ‘Werkspoorder’.

U ziet vier koppen. De lijven maakte Achterberg ook. Het werden houten replica’s die kunnen zitten en staan en (vrijwel) iedere beweging kunnen maken.

Mooie gladde herenschoenen (maar ook veiligheidsschoenen!)

De achterkant van het onderlijf…

… en de zijkant.

De burgemeester in z’n blootje. De prachtige constructie die Achterberg zelf bedacht gaat altijd schuil onder de kleding. Vandaar dat we u met deze qr-code graag een kijkje achter de kleding willen geven.

De replica met kop nummer vijf – Ir. J. van Zwet, directeur van Werkspoor – vindt u in het Museum van Zuilen. Welkom!

Museum van Zuilen In de Werkspoorfabriek

Schaverijstraat 13 Utrecht

Open van woensdag tot en met zaterdag van 10 tot 17 uur.

De toegang is gratis, vooraf reserveren dringend gewenst! info@museumvanZuilen.nl en bellen kan ook 06 20565655.

De Burgemeester Norbruislaan

Op de tekentafel begon deze laan onder de naam ‘Verlengde Prins Bernhardlaan’. Maar juist tijdens de aanleg ervan nam de laatste burgemeester van Zuilen afscheid van zijn inwoners: Utrecht annexeerde een groot deel van Zuilen per 1 januari 1954.

Na bijna 20 jaar burgemeesterschap werd de vernoeming van een straat of laan in Zuilen bijna een ‘must’. Zo kwam de ‘verlengde…’ aan zijn nieuwe naam.

Deze laan werd vernoemd naar Obbe Norbruis, geboren op 28 februari 1895 in Minnertsga (Groningen). Na zijn schooljeugd en diensttijd werd hij burgemeester van Oud- en Nieuw Schoonebeek van 1922 tot 1935.

Op 1 juni 1935 werd Norbruis geïnstalleerd als burgemeester van Zuilen. Hij volgde toen de domineeszoon Mr. M.M. Kwint op die als tijdelijk burgemeester benoemd was voor Zuilen.

Zuilen telde toen 17000 inwoners. Van de 5000 gezinshoofden waren er vrijwel constant 1200 zonder werk. De Demka fabriek was op haar dieptepunt en telde nog maar 90 schaars betaalde arbeiders en beambten. Georganiseerde werknemers kregen minder uitkering dan hun lotgenoten in Utrecht, omdat Zuilen in een lagere klasse was ingedeeld. Ook op het gebied van de werkverschaffing ontvingen Zuilense arbeiders minder dan hun collegae uit de stad. Voor een broodmaaltijd kreeg de Utrechtse arbeider ƒ 2,50 uitbetaald, de Zuilenaar ƒ 1,50. De bewoner van bijvoorbeeld Van Hoornekade 28 kreeg voor hetzelfde werk minder betaald dan zijn buurman op nummer 26.

De tewerkgestelden in Zuilen gingen staken. Uitvoerig werd aan Norbruis verslag gedaan. Deze stelde zich op het standpunt dat hun beklag gegrond was en raadde hen aan, weer aan het werk te gaan. B. en W. zouden er alles aan doen om aan dat onrecht een einde te maken. Samen met wethouder Zachte vroeg en verkreeg de burgemeester audiëntie bij de minister van Sociale Zaken, de heer Slingerlandt. De gemoederen op het departement raakten zo verhit dat de minister beide heren op straat liet zetten!

Toch begreep men in Den Haag wel dat het zo niet kon en Zuilen werd bij de uitkering aan werklozen en de werkverschaffing gelijkgesteld met de grote steden.

De Burgemeester Norbruislaan werd rond 1954 aangelegd en past in het ontwerp van stedebouwkundige Berlage, die samen met Holsboer een stratenplan ontwierp voor Utrecht. De oude en, bochtige Daalseweg werd door de Burgemeester Norbruislaan, de Burgemeester van Tuyllkade en de Prins Bernhardlaan ‘gekanaliseerd’.

Zo komt het dat ‘De Parel van Zuilen’, het voormalig gemeentehuis van Zuilen, nú aan de Burgemeester Norbruislaan ligt. Dit pand was ooit het woonhuis van de familie Plomp, werd daarna de directeurswoning van J. Jonker – Jonker was de directeur van Borstelfabriek Gebrs. Jonker, die vanuit Amsterdam zich in Zuilen vestigde. De drie huizen links van de toegangspoort hoorden ook bij deze fabriek: hier woonden de procuratiehouder, magazijnknecht en de meesterknecht borstelfabriek – vervolgens gemeentehuis van Zuilen en is sinds 2010 weer een trouw locatie waar u ook kunt vergaderen, feesten en dineren.

De Burgemeester Norbruislaan loopt van de J.M. de Muinck Keizerlaan tot de grens met de gemeente Stichtse Vecht. Richting het noorden ziet u aan de linkerkant portiekflats tot aan de Van Heukelomlaan. Voorbij die laan staan galerijflats. Het ontwerp was van de Zuilense gemeente-architect W.C. van Hoorn. De flats werden gebouwd door het bouwbedrijf van de heer C. Plomp.

Voorbij de flats liggen de sportvelden van verschillende voetbalverenigingen, onder andere Elinkwijk, de meer dan 100 jaar oude voetbalclub uit Zuilen.

De grens met Maarssen is bij de Zuilenselaan.

De flats die aan de ‘Verlengde Prins Bernhardlaan’ (later de Burgemeester Norbruislaan) gebouwd werden. Het ontwerp was van de heer W.C. van Hoorn. De flats werden gebouwd door het bouwbedrijf van de heer C. Plomp.

 

Meer weten over de Burgemeester Norbruislaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

Oud Nieuws 22 november 1951

Dr Euwe onthult koning van Zuilens schaakwijk

Weer 240 huizen voor de woningzoekende burgers

(van een onzer verslaggevers)

Koningstraat, Loperstraat, Pionstraat… alle stukken van het schaakbord kwamen Woensdagmorgen in Zuilen voor de dag. Het was de nationale schaakkampioen dr M a x  E u w e, die met een ruk aan het vlaggentouw de stenen stukken onthulde en hiermee de schaakwijk inwijdde.

Burgemeester Norbruis glimlachte voldaan: ten eerste kon hij zijn woningzoekende burgers weer 240 nieuwe huizen aanbieden en verder betekende de komst van dr Euwe een niet onaardige propaganda voor des burgemeesters geliefde schaaksport.

De commissaris der Koningin in de provincie Utrecht, de heer M.A. Reinalda, sprak het officiële openingswoord.

Plan reeds dertien jaar oud

Het idee om een schaakwijk in Zuilen te stichten is eigenlijk al van voor de oorlog, maar door de Duitse bezetting en haar rampzalige nasleep liet de verwezenlijking ruim dertien jaar op zich wachten.

Geheel volledig is het Zuilense schaakbord nog niet, want de actieve gemeente wil er nog 120 woningen aan toevoegen.

Het zijn flinke flatwoningen; de bouwkosten bedroegen ƒ 5850, wat betekent, dat men nergens in Nederland zulke goedkope etagewoningen heeft kunnen bouwen.

Het is mij bekend, aldus de heer Reinalda in zijn toespraak, dat de gemeente Zuilen zich sinds de bevrijding onafgebroken met de woningbouw heeft beziggehouden en op dit terrein opmerkelijke resultaten bereikte.

Ik acht dit een grote verdienste, omdat de bestrijding van de woningnood een van de voornaamste zaken is, waaraan wij ons moeten wijden. Juist nu er zo’n groot gebrek is aan kapitaal, zo vervolgde de commissaris, zullen wij ons extra moeten inspannen om de gelden voor de woningbouw bij elkaar te brengen.

Ik krijg sterk de indruk, dat nog te veel geld in de consumptieve sector wordt besteed, zo betoogde spreker. Dat geld zouden wij zo goed kunnen gebruiken om het euvel van de woningnood te bestrijden.

De commissaris besloot met een woord van waardering aan het adres van het Zuilense gemeentebestuur: ‘‘u heeft een stuk werk verricht, waarop u trots kunt zijn en dat onze volle waardering heeft’’.

 

Geen overtreding

‘‘Wanneer men een brief ontvangt van het bestuur van een gemeente, waarin men niet gevestigd is, dan gaat de eerste gedachte uit naar een overtreding’’, aldus dr Euwe.

‘‘Toen ik de brief van het Zuilense gemeentebestuur kreeg, dacht ik beslist zonder licht door het Zuilense gebied te hebben gereden of iets dergelijks en deze indruk werd nog versterkt door het feit, dat zich bij de brief een plattegrond van enkele straten bevond, zonder twijfel een schets, een situatietekening van de plaats des misdrijfs.

Maar wie schetst mijn vreugde, toen de plattegrond een schets was van de zogenaamde schaakwijk, een vreugde die ten top steeg, toen ik uit het schrijven vernam, dat mij de eer te beurt zou vallen de eerste zet te doen.

Dertig jaar geleden, meneer de burgemeester, zo vervolgde dr Euwe, had ik een vriend met wie ik veel schaakte. Het is maar goed, dat ik in de schakerij mijn carrière zocht en niet hij. U had heel moeilijk een straat naar hem kunnen noemen, burgemeester, want die vriend heette Straat, en ik geloof niet, dat Straatstraat erg welluidend klinkt…’’

Verder sprak nog ir. Van Steenis, voorzitter van de Kon. Nederlandse Schaakbond. Onder de aanwezigen bevonden zich de burgemeesters van Utrecht, Oudenrijn en Maartensdijk, alsmede enkele directeuren van Werkspoor en de Demka.

 

Simultaan

In de middaguren bond dr Euwe in het Julianarestaurant op 32 fronten de strijd aan met de Zuilense schaakwereld. Evenals in de raad zaten ook hier burgemeester en gemeentesecretaris naast elkaar en telkens als dr Euwe een onverwachte zet deed, pleegden de heren overleg, brandend van verlangen om de Zuilense eer hoog te houden. Vooral de heer Norbruis speelde met een elan, als stond er de toewijzing van een extra bouwvolume op het spel. Ogenschijnlijk onbewust van de emoties, die zijn zetten in de boezem van het gemeentebestuur teweegbrachten, wandelde de grootmeester kalm en rustig langs de borden, nu eens nam hij een dame, dan een koning en de lopers sneuvelden al spoedig aan de lopende band.

Behalve lopers en Zuilense schaakillusies sneuvelde er nog iets deze middag: de kapstok van het restaurant bezweek onder de verenigde druk der schakersjassen. Maar geen schaker, die er iets van heeft gemerkt…

Fotobijschrift:

Burgemeester Norbruis van Zuilen is een slagvaardig man en het gelukt de raadsleden maar zelden hem schaakmat te zetten. Tegen een grootmeester als dr Max Euwe, die hier aan zet is, zag burgemeester Norbruis kans remise te forceren.

Nog drie andere Zuilenaren slaagden hierin en wel de heren S. de Vries[1], A. van der Steen en ds. C.J. van Rooyen.

De heer C. Oly was de enige van de 32 schakers die een overwinning op dr Euwe behaalde.

[1] S(ibbe) de Vries, het hoofd van de christelijke school aan het Bisschopsplein

Oud Nieuws 29 oktober 1935

 

“ONS GENOEGEN” VIERT FEEST.

ZUILEN, 28 Oct. – De Mondaccordeonvereeniging “Ons Genoegen”, directeur de heer J.C. van Dort, gaf Zaterdagavond een uitvoering in het Pastoor Schiltehuis.

Na een kort welkomstwoord van den voorzitter, den heer Kool, hield de eerevoorzitter, burgemeester O. Norbruis, een korte toespraak waarin hij de blauw-witte kleuren der vereeniging als een symbool beschouwde en er op aandrong, de kleuren onbesmet te bewaren.

Het door de jeugdige accordeonisten daarna gebodene oogstte bij de geheel gevulde zaal een dankbare waardeering. Ook het duo Kronenburg-Langerak, dat den avond opluisterde, verwierf veel succes.

De avond kon als een waar feest beschouwd worden.

Fotobijschrift: Weet niet of deze foto van bovenstaand bericht is, maar dit zijn wél de leden van ‘Ons Genoegen’, én zij staan en zitten op het podium van het Pastoor Schiltehuis.

Oud Nieuws 25 oktober 1952

TWEE PLECHTIGHEDEN INEENS

 Mevr. Norbruis opent de Straatweg

 Wethouder de Wit heit paal voor nieuwe school

(Van een verslaggever)

Het is heden een gedenkwaardige en feestelijke dag voor Zuilen! Het nieuwe wegdek van de Amsterdamsestraatweg is gereed gekomen en zal hedenmiddag te half drie officieel in gebruik worden gesteld door Mevrouw Norbuis. Op 25 Augustus, dus heden juist drie maanden geleden, werd met de verbetering aangevangen, die thans geheel is voltooid.

Het is echter niet bij deze plechtigheid gebleven, doch men heeft er nog enige andere aan toegevoegd, waardoor het heel de dag een grote bedrijvigheid zal zijn.

Omstreeks half elf verzamelden zich vele genodigden in het gemeentehuis van Zuilen, die daar werden verwelkomt door de Burgemeester. Daarna trok men gezamenlijk naar het terrein aan de Daalseweg. waar de eerste paal zou worden geslagen voor een complex van 320 woningen, dat daar zal worden opgetrokken door Bredero’s Bouwbedrijf.

Daar had nog een andere plechtigheid plaats. Om waardering te tonen voor de grote activiteit van de Raad, het College van B. en W. en andere instanties, allen sterk gestimuleerd door de Burgemeester, ten opzichte van woning- en scholenbouw, werd aan de heer Norbruis een fraaie zilveren troffel aangeboden, een symbool van de bouwbedrijvigheid.

Dit ging met enige toespraken gepaard. Wethouder H.C. de Wit heide machinaal de eerste paal. Tegen twaalf uur verzamelde men zich in de Prinses Margrietstraat, waar twee scholen, een openbare en bijzondere, in aanbouw zijn Hier werd onder grote belangstelling door wethouder K. Kievit op een der scholen de vlag gehesen.

Aanwezig waren bij deze plechtigheden : het voltallige college van B. en W. kolonel A. H. Schouten, garnizoenscommandant. C. de Groot, hoofdingenieur-directeur van de Rijkswaterstaat, H. B. Bakker, hoofdingenieur van de Rijkswaterstaat, de heer C.J. van Wijngaarden van Rees, voor het Verbond van Veilig Verkeer, Ir. L. C. Viëtor namens de Directie van Werkspoor, Mr. J. A. Walcate namens de Directie van de Demka, N.L.J. Welschen namens de Directie van Alcu, J. Hoogenhout, techn. opzichter Rijkswaterstaat, vele gemeenteraadsleden enz.

Des middags te half drie zou de officiële ingebruikstelling van de Straatweg plaats hebben, gevolgd door een optocht met muzikale begeleiding, waarmede dan tevens de Vellig Verkeersweek zou aanvangen.

Fotobijschrift:

Bij de plechtigheden vanmorgen op het terrein bij de Daalseweg te Zuilen, waar wethouder De Wit van Zuilen de vlag voor twee nieuwe scholen heeft gehesen, ontving burgemeester Norbruis van Zuilen van de voorzitter der Zuilense Handelsver., de heer Pasman, een zilveren truffel in etui. Op de foto: het moment van de overhandiging. Het geschenk werd namens genoemde Handelsvereniging en namens de in Zuilen gevestigde industrieën aangeboden.