Zaterdag 10 september Open MonumentenDag, óók in het Museum van Zuilen

Zaterdag 10 september is een drukke dag voor het Museum van Zuilen. (Maar dat vinden we natuurlijk heel fijn!)

Er gaan twee dingen gebeuren: van 12 tot 17 uur is in het Museum van Zuilen de HMS-middag, met extra aandacht voor de 100-jarige omnivereniging ‘Houdt Moedig Stand’. Deze middag wordt gehouden in het museum zelf. Verschillende aanmeldingen zijn al binnen, het belooft een gezellige middag te worden (heel goed passend in de stijl van HMS dus). Aanmelding is niet verplicht, maar organisatorisch wel makkelijker. Mail even naar info@museumvanzuilen.nl of bel 06 20565655.

Daarnaast is ons gevraagd mee te werken aan de Open MonumentenDag voor de Werkspoorfabriek. Dat doen we natuurlijk ook graag. Het programma daarvan is dat om 11 uur een lezing over Werkspoor wordt gegeven (in een ander gedeelte van het gebouw), waarna om 12 uur een rondleiding door het gebouw gegeven wordt door ‘Josje’. Dit herhaald zich na twee uur, dus ook om 13 en 15 uur wordt een lezing gegeven en aansluitend om 14 en 16 uur een rondleiding.

Welkom! 

 

Nog een zeer leuke aanwinst voor de collectie van het museum

Maandag 29 augustus ging de telefoon. Een medegebruikster (Wendy, van bureau ‘5 graden oost’) van de ‘Werkspoorfabriek’ gaf aan dat er iemand in de hal stond die het museum wilde bezoeken.

Helaas, hij had pech zei ik, ‘we zijn open van woensdag tot en met zaterdag van 10 tot 17 uur’. Maar toen zei Wendy, hij wil vragen of je interesse hebt in de oude brancard van voetbalvereniging ‘Elinkwijk’. Wacht, ik geef hem even aan de telefoon’.

Aan de telefoon kwam de heer Rison. Hij vroeg naar de interesse voor de brancard. Natuurlijk wilden we die wel hebben. Inmiddels opgehaald en toegevoegd aan de collectie. Blij mee.

Hartelijk bedankt Elinkwijk!

Nog zo’n mooie ouderwetse brancard, maar wel een behoorlijk gewicht. Wie zouden hier allemaal op gelegen hebben?

Mooie aanwinst voor de collectie van het Museum van Zuilen

Enkele weken geleden kregen we een ‘doorgestuurd’ bericht. Mevrouw R. bood een glas-in-lood-raam aan. Het stond nog in de opslag van een familielid, maar men wilde het schenken aan het Museum van Zuilen. Ooit gemaakt in opdracht van Werkspoor, heeft een plaats gekregen achter de receptie van de Apparatenhal (ApFa). Later kwam daar Bronswerk in en tegenwoordig kennen we de hal als de ‘Werkspoorkathedraal’.

Dat wilden we graag opnemen in de collectie. Het blijkt om een ‘glas-appliquatie’ te gaan van kunstenaar A. #Luigjes. De royale afmetingen zorgen ervoor dat we een goede plek maken in het museum.

Bijzondere aanwinst! Hartelijk dank!

Zondagmiddag 12 juni 2022 StraatReünie voor de A.H.G. Fokkerstraat

De StraatReünie is van 14 tot 17 uur, in het Museum van Zuilen aan de Schaverijstraat 13. Van 14 tot 15 uur heten we u welkom met drankje, om 15 uur kleine lezing over het ontstaan van Zuilen en de A.H.G. Fokkerstraat in het bijzonder. Een bezoek aan de StraatReünie is gratis!

A.H.G. Fokkerstraat

Werkspoor en Demka hebben na de opleving van de crisisjaren in de vorige eeuw veel meer personeel nodig. Het Utrechtsch Dagblad van 23 februari 1937 schrijft daarover: ‘…Ongetwijfeld is mede door de opleving welke den laatsten tijd in de industrieën Werkspoor N.V. en de Nederlandsche Staalfabrieken v.h. J.M. de Muinck Keizer is waar te nemen, en van welke bedrijven het technisch en administratief personeel nu een geschikte woning in de onmiddellijke omgeving van hun werkkring kan bekomen, het bouwen van deze woningen van groot belang…’

Hoogste tijd dat de bouw van start gaat, maar wat snelheid betreft gooit de Tweede Wereldoorlog roet in het eten. De eerste woningen van Mariëndaal worden gebouwd aan de Amsterdamsestraatweg. Kort daarna gaat ook de bouw van start van de A.H.G. Fokkerstraat.

Het is een vrij lange straat met toch maar weinig winkels. Op de hoek met de Adriaan Mulderstraat zit een schildersbedrijf (postadres Adriaan Mulderstraat) en naast nummer 57 komen we bij de tandtechniker Van Emmerik. De melkfabriek van de heer Stam was weliswaar bereikbaar via een poort aan de Adriaan Mulderstraat, maar de fabriek zelf was gevestigd op het binnenterrein tussen de A.H.G. Fokkerstraat en de F. Koolhovenstraat.

Zomer 1955. Jenny Mintjes en Tinie Sparrius aan het begin van een fietstocht naar Gerkes Klooster in Friesland. Start in de A.H.G. Fokkerstraat te Zuilen.

.

Zondag 1 mei StraatReünie voor de J.M. de Muinck Keizerlaan

Het Museum van Zuilen organiseert iedere eerste zondag van de maand een StraatReünie, van 14 tot 17 uur, in het museum aan de Schaverijstraat 13. Van 14 tot 15 uur heten we u welkom met drankje, om 15 uur kleine lezing met dia’s over Zuilen en de J.M. de Muinck Keizerlaan en Jacob Jonkerlaan in het bijzonder.

 

De J.M. de Muinck Keizerlaan en de Jacob Jonkerlaan

De J.M. de Muinck Keizerlaan heeft in het begin van zijn bestaan nog water in de middenberm. Net zoals de Royaards van den Ham-, Van Hoorne-, Van Egmont- en de Burgemeester van Tuyllkade het geval was. Het dempen van de J.M. de Muinck Keizerkade ging op 3 september 1948 van start. De kade is dan eigenlijk nog maar jong en vermoedelijk is dat de reden dat de naam van de J.M. de Muinck Keizerkade wordt gewijzigd in –laan. De andere kades worden pas vanaf 1953 gedempt. De brug over de Vecht naar Overvecht is nog lang niet in beeld en winkels komen pas aan het begin van de jaren 60 in de De Muinck Keizerlaan.

Wat bebouwing betreft past de Jacob Jonkerlaan uitstekend bij de J.M. de Muinck Keizerlaan. Als we kijken naar uitbreidingsplan nummer 6 van de gemeente Zuilen, dan zien we dat het plan inhoudt dat er een zeer brede laan wordt aangelegd die dezelfde schuinte volgt als de rivier de Vecht doet. Dit moet een laan worden vanaf de Verlengde Prins Bernhardlaan (later de Burgemeester Norbruislaan) tot aan de Vecht, ter hoogte van de bocht waar anno 2022 het Nijenrodeplantsoen is. Tussen de nieuw ontworpen laan en de Vecht zou volgens deze plannen een grote villawijk komen te liggen. De Jacob Jonkerlaan ligt dan tussen de brede laan en de Prins Bernhardlaan in.

Wilt u meer weten over deze beide lanen? Wees welkom op de StraatReünie!

Fotobijschrift:

Het 50-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina was aanleiding tot grote feesten. Ook de bewoners van de J.M. de Muinck Keizerkade versierden hun kade. Zo hebben we een mooi beeld van de kade met water in plaats van een middenberm.

Fotobijschrift:

Jacob Jonkerlaan 1 in aanbouw. Foto uit het album van W.C. van Hoorn – per maart 1931 als ‘tijdelijk teekenaar’ in dienst van de gemeente Zuilen, waar hij uitgroeide tot gemeente-architect. Van Hoorn schreef achterop de foto: Mei 1935.

Woont u in Zuilen? We hebben u nodig!

De gemeente Zuilen werd per 1 januari 1954 grotendeels geannexeerd door de stad Utrecht. Dus is dit jaar de viering Utrecht 900 jaar stad niet echt van toepassing op Zuilen. Zuilen is dan namelijk pas 68 jaar onderdeel van de stad Utrecht.

Bij het Museum van Zuilen is het idee gerezen om in het kader van Utrecht 900 jaar stad, 68 inwoners van Zuilen te interviewen in de leeftijden van 0 tot 68.

Natuurlijk is deze groep van 0 tot 18 wel aanwezig maar het interviewen van die groep doen we over 18 jaar. Zo werken we dus ook aan de toekomst. – Die groep van achttien personen willen we ook nu al in kaart brengen.

Blijven voor nu over 50 interviews. Mensen die in Zuilen wonen en een dwarsdoorsnede zijn van de bewoners van de wijk.

We hebben het idee om uit 68 straten één bewoner te vragen, in de leeftijd tussen 0 en 18 (voor later) en 19 en 68 (voor nu). Evenwichtig verdeeld: mannen en vrouwen, Nederlander, Italiaan, Spanjaard, Griek, Hongaar, Oekraïner, Marrokkaan, Pool, Turk, Irakees, Iraniër en zo voort! Werkend of werkeloos, maar wel wonend in Zuilen!

Aan hen de vraag naar de meest memorabele herinnering aan Zuilen. Kwam je bewust naar Zuilen of per toeval? Wat vind je leuk aan Zuilen? Je kunt het allemaal vertellen, gezeten op een stoel, met als achtergrond bij allemaal dezelfde banner.

Dit is een oproep om u op te geven. Leerlingen van het Grafisch Lyceum Utrecht komen u interviewen. U kunt mailen naar: info@museumvanzuilen.nl of bellen naar 06 20565655.

De interviews worden samengebracht tot één grote documentaire die onderdeel van de collectie wordt.

Henny Knipschild, naamgever van het Henny Knipschildplantsoen

In Zuilen wordt met veel respect de slachtoffers van de bezetting herdacht. Éen van hen is Henny Knipschild, de man waarnaar het plantsoen genoemd is waarin het Verzetsmonument staat. Deze Henny Knipschild wil ik graag wat nader onder de aandacht brengen.

In het boekje ‘Zuilen eerst zijn gevallenen’ dat werd uitgegeven door de heer A.H. Pasman naar aanleiding van de ingebruikneming van het Verzetsmonument lezen we over hem het volgende:

‘Henny Knipschild zat de vrijheid in het bloed. Voor geen enkele consequentie van zijn vrijheidsopvatting deinsde hij terug. Voor wie zo geschapen is, was het Nationaal-Socialisme één gruwel. Hij kon er alleen maar neen tegen zeggen en dienovereenkomstig handelen. Weg met de moffen, dat was zijn programma. Geen hand- en spandiensten verrichten. Niet gaan werken in Duitsland. Onderduikers verzorgen en hen van levensmiddelenkaarten voorzien. Het was in de jaren 1940 tot november 1943 slechts een klein groepje, dat het werk in Zuilen verrichtte. Henny was de ziel van hen. Hij ploeterde dag en nacht ten koste van zijn gezondheid. Overdag werkte hij als schrijver op het Kantongerecht te Utrecht. Zijn vrije tijd besteedde hij geheel in dienst van de illegaliteit.

In augustus 1943 kwam de Landelijke Organisatie tot hulp aan onderduikers tot stand, kortweg de L.O. genaamd. Henny Knipschild was een van die mannen, die onmiddellijk het grote nut van deze organisatie inzag. Hij bracht de contacten te Utrecht en Zuilen tot stand en was de ziel van deze nieuwe organisatie te Utrecht en Zuilen. Een doeltreffender hulp en bijstand aan onderduikers en gezochten, kon nu worden geboden.

27 september 1944 was een fatale dag. Door de staking van het spoorwegpersoneel was het noodzakelijk een koeriersdienst te onderhouden met Amsterdam ten behoeve van de illegaliteit. Enige brieven waren zoekgeraakt in de omgeving van Breukelen. Vier jonge kerels reden die dag vol enthousiasme uit om nimmer weer te keren. De landwacht wist hen te overmeesteren en na gruwelijk te zijn gefolterd, werden zij aan de avond van die dag doodgeschoten. Henny was een van mijn vrienden. Met diepe ontroering denk ik aan hem. Tijdens mijn gevangenschap liet hij mijn gezin niet in de steek, maar bezocht hen en sprak hen moed in.

Wij mannen van de L.O. zijn er trots op Henny Knipschild als vriend te hebben gehad. Met zijn voorbeeld voor ogen zullen wij pal staan, opdat de duur gekochte vrijheid voor ons Vaderland behouden blijft.’

Nu volgt het relaas over hoe het Henny Knipschild verging op die noodlottige 27ste september. Het is een verslag dat ik van een andere L.O.-werker in Zuilen kreeg, de heer Cees Rosenbrand, waarin de gebeurtenissen uitvoerig worden beschreven.

Naar mij door ooggetuigen verstrekte betrouwbare gegevens laat ik hieronder een reconstructie volgen, van hetgeen zich op Woensdag 27 September 1944 heeft afgespeeld.

Veiligheidshalve heb ik namen afgekort of geheel weggelaten. Van de situatie in Loenen is weinig bekend, maar uit mijn relaas zal duidelijk blijken, dat de taak, welke onze dapperen helden werd opgedragen, absoluut volbracht is.

De persoon, welke door onze mannen met een bezoek vereerd werd, moet er helaas in geslaagd zijn zich in verbinding te stellen met den S.D.[1], hetzij telefonisch of hoe dan ook. Dit leidde tot een achtervolging, welke eerst moeilijk was na te gaan, maar toch tot klaarheid kon worden gebracht. Onze mannen schijnen, nadat zij Loenen hadden verlaten, tusschen Breukelen en Loenen van den Rijksstraatweg te zijn afgeweken, om naar ik vermoed het een en ander werk te verrichten. In ieder geval zijn zij weer op den straatweg teruggekomen om hun reis voort te zetten. Dit oponthoud had tot resultaat, dat hun achtervolgers niet achter hen maar vóór hen waren.

  De S.D. had direct de achtervolging te Loenen ingezet, maar kon onze mannen niet ontdekken, waardoor zij bij Breukelen terugkeerden. Nauwelijks buiten de Gemeente Breukelen, konden zij direct de achtervolging inzetten, toen onze mannen met groote snelheid richting Utrecht naderden. De S.D., die eveneens met snelheid richting Loenen reed, liet de auto van onze mannen passeren, maar trachtte toen direct op den straatweg te draaien, teneinde de achtervolging te hervatten. Door de groote snelheid echter kon de bocht niet genomen worden, zoodat zij moesten afremmen, stoppen en achteruit rijden om de bocht daarna opnieuw te nemen. Eerst hier zijn onze mannen tot de ontdekking gekomen, dat zij achtervolgd werden, maar inmiddels hadden zij gelukkig reeds een aanzienlijke voorsprong genomen, waarvan zij zich waarschijnlijk niet bewust waren.

  Onze mannen zijn in Breukelen, om hun achtervolgers op het dwaalspoor te brengen, van den straatweg afgeweken en den Damstraat ingegaan, waarna zij het dorp Breukelen doorgereden hebben en zoodoende weer op den straatweg via den Kaasmarkt teruggekomen. Met deze tactiek hebben zij inderdaad de S.D. op het dwaalspoor gebracht, want de achtervolgers hebben bij den brug voor het Hotel “Statewapen” gestopt om te informeeren. Bij deze brug echter stonden drie Landwachters, die de S.D. nu een handje kwamen helpen. Zij vroegen één der L.W.’ers –een zekere heer H.- of hij een kleine blauwe auto gezien had, waarop deze bevestigend antwoordde en zich aanbood de S.D. den weg te wijzen. Deze H. nam plaats op het voorwielspatbord en ook de 2 andere L.W.’ers zijn meegegaan, waarvan de namen nog niet bekend zijn.

  Onze mannen zijn met groote snelheid doorgereden, om bij café “Oliphant” een zijweg richting Kanaaldijk in te slaan. Nu is er voor deze weg een kleine open plaats van het café, welke echter voor een auto niet dadelijk opvalt en ook onze mannen niet is opgevallen, met dit gevolg, dat de bocht te vroeg genomen werd en uit alle macht moest geremd worden om niet tegen het muurtje van het Café op te rijden. Dit remmen liet overduidelijke sporen achter en was het begin van het noodlot. De achtervolgers, nu vermeerderd met de Landwacht, waarvan H. nog steeds op den bumper, zijn de “Oliphant” eerst ruim 100 Meter voorbij-gereden. Doordat zij echter niets konden ontdekken, zijn zij wederom gedraaid en teruggereden. Bij de “Oliphant” echter zag H. het remspoor en liet de auto direct stoppen.

Bij het remspoor waren eenige kinderen aan het spelen en daar moet H. naar toe gegaan zijn en gevraagd hebben of zij hier een kleine auto den zijweg in hadden zien gaan, de kinderen hebben “ja” gezegd, waarop H. riep: “Nu krijgen we ze” en de S.D. antwoordde: “jij weet den weg”.

Onze mannen, die waarschijnlijk niet geweten hebben, dat hun voorsprong zoo groot was (bij de Oliphant ruim 10 minuten) zijn wederom met grote snelheid den zijweg afgereden, waar zij bij een boer hun auto het erf opreden.

Zij toonden den boer papieren van de Vee-Centrale en verklaarden, dat zij het vee kwamen controleren. De auto hebben zij op slot gedaan en zijn daarna den dijk afgeloopen en hebben zich verborgen gehouden aan de helling van den Kanaaldijk, waar zij vermoedelijk beraadslaagd hebben wat hen te doen stond.

De S.D., op zoek naar den auto, konden deze weg niet vinden, want zij zijn eerst bij een anderen landbouwer geweest, hetgeen geen resultaat opleverde. Daarna zijn deze den dijk verder afgegaan, waar zij helaas op den Kanaaldijk onze dapperen aantroffen.

Onze helden hebben vermoedelijk gedacht, dat alles veilig was en zijn zij richting Maarssen gegaan. Nog geen 10 Meter van hun schuilplaats werden zij overmeesterd.

Hierna is de S.D. nog éénmaal bij den landbouwer geweest in aanwezigheid van één onzer mannen (welke gekleed was in een lichte regenjas) om de plaats van den auto aan te wijzen. Deze held – P – liep met de handen omhoog, achter hem twee schurken met het wapen in den aanslag. Bij den auto gekomen, merkten zij, dat deze op slot stond. P. moest toen de sleutels overhandigen. Wetende, dat hiermede de S.D. niets kon winnen, heeft hij het rustig kunnen doen. Daarna is één der bewakers met den auto naar den plaats van de andere mannen teruggekeerd, P. met zijn bewaker keerde loopend terug.

Het eerste wat onze mannen onder bedreiging werd gevraagd, is “Wie zijn jullie opdrachtgevers en waar zijn de papieren”. Zij hebben gezwegen en de duivelsche martelingen gedragen met een moed, die zijn weerga niet kent.

Zelfs heeft één onzer mannen – P – het antwoord van allen gegeven: “zie maar, dat jullie het te weten komt”.

Hoe het drama zich verder heeft voltrokken, is wel bekend, doch de gegevens zijn zoo verschillend, dat zij niet juist weergegeven kunnen worden.

De bewoners van de plaats, waar dit alles zich heeft afgespeeld, hebben zonder eenige uitzondering diep respect voor de heldhaftige houding onzer mannen.

Wij allen brengen eerbiedig het eeresaluut voor deze helden, die hun jonge leven offerden voor                                                                         Koningin en Vaderland’

 

Met deze tekening wordt duidelijk gemaakt hoe de route van de achtervolgers was toen zij de groep van vier personen (onder wie Henny Knipschild) achternazaten en die uiteindelijk tot de arrestatie, gruwelijke mishandeling en terechtstelling zou leiden.

De rechtszaak tegen de landwachters vindt plaats op 5 april 1947.

Trouw 5 april 1947

‘Gruwelijk drama uit den bezettingstijd berecht

Landwacht-sadisten bonden

slachtoffers achter hun auto

TEGEN TWEE HUNNER EISCHTE

  1. DRABBE DE DOODSTRAF

Donderdag 3 April 1947. Een der meest afschuwwekkende drama’s, welke zich tijdens den bezettingstijd in en om Utrecht hebben afgespeeld, wordt in een tot op de laatste plaats gevulde rechtszaal tot in de meest lugubere bijzonderheden gereconstrueerd. Vijf landwachters, bleek en nerveus, staan in de beklaagdenbank: zij hebben zich schuldig gemaakt aan een van de meest gruwelijk wandaden, door de landwacht bedreven. Het is voor alle aanwezigen duidelijk, dat hier slechts één straf gerechtvaardigd is, de zwaarste en die wordt dan ook geëischt na vele uren van hoor en wederhoor. Terwijl het buiten reeds begint te schemeren requireert de proc.-fiscaal bij de Utrechtsche Kamer van het Amsterdamsch Bijzonder Gerechtshof, mr. L.W.M.M. Drabbe, tegen twee van deze sadisten de doodstraf, tegen den derde twintig jaar — en tegen den vierde twaalf jaar gevangenisstraf. Ten aanzien van den laatste wordt tot vrijspraak geconcludeerd.

 ‘‘Een wagen met terroristen’’

Ziehier de trieste gang der gebeurtenissen zooals deze kan worden afgeleid uit lange verhooren en getuigenverklaringen, de eerste vol ontkenningen en de laatste vol tegenstrijdigheden.

De veertigjarige Utrechtsche betonwerker B. Heegers krijgt op 27 September 1944 tezamen met den zevenendertigjarigen Utrechtschen hofmeester D.F. Minck last, een auto te vorderen. Zij staan op den Amsterdamschen straatweg bij Maarssen, wanneer hun aandacht valt op een auto welke kennelijk tracht hun te ontwijken. Zij krijgen achterdocht en willen een achtervolging inzetten. Daar zij zelf geen auto ter beschikking hebben, vragen zij den bestuurder van een wagen van de landwacht, welke daar juist bezig is benzine in te nemen, hun zijn auto ter beschikking te stellen. ‘‘Een wagen met vier terroristen is er vandoor gegaan en die móét ik hebben!’’ roept Heegers uit. De chauffeur, de tweeënveertig-jarige Amersfoortsche autohandelaar G.A. de Ridder, die met twee collega-landwachters, den zesentwintigjarigen Utrechtschen chauffeur P. den Oudsten en den zevenendertigjarigen Utrechtschen boekhouder G.J Hissink — zij rijden voor hun plezier mee — in Amsterdam benzine gaat vorderen, stemt toe. Met Heegers op het rechtervoorspatbord wordt de achtervolging ingezet.

Zij vinden in Breukelen het spoor van de gevluchte auto doordat een klein jongetje hun zegt, waar de wagen is heengereden. Zij slaan een landweggetje langs een kanaal in en inderdaad, daar loopen vier menschen. Van den auto is geen spoor te bekennen.

Een verhoor

Dan begint het drama. De vier personen zijn gearresteerd en moeten voorover in het gras gaan liggen. Het zijn T.O. Oudhof, H.A. Knipschild, P.S.M. Stellaart, en H.E. Doosjen.

Zij hebben van den O.D. opdracht een zoekgeraakten belangrijken brief op te sporen. Heegers komt te weten waar de auto is verborgen. Met Den Oudsten gaat hij hem ophalen.

Als hij terugkomt staan drie der gevangenen tot aan hun hals in het water. Minck heeft hen er onder de bedreiging van zijn revolver ingejaagd, blijkbaar omdat het de bewaking vergemakkelijkte.

Het verhoor begint. Minck neemt elk der arrestanten telkens even apart om te weten te komen wat zij in hun schild voeren. Zij zeggen niets. Dan komt Heegers op een idee.

Hij haalt een touw uit de auto en bindt het om de voeten van een der arrestanten, die languit op den weg moet gaan liggen. Den Oudsten gaat achter het stuur zitten, Minck neemt plaats op de treeplank en de wagen trekt op. Met een snelheid van ongeveer zes kilometer wordt het lichaam van het slachtoffer over den grintweg voortgesleept. Na veertig meter stopt de wagen. Het slachtoffer blijft zwijgen. Heegers wordt wild. Een ander wordt achter den wagen gebonden. Hij lijdt doch zwijgt. Heegers neemt andere maatregelen: hij bindt de polsen van een der gevangenen aan de bumper en laat optrekken. Op het laatst gaat hij zoover, dat hij een der ongelukkigen het touw om den hals vastmaakt. Hij spant het door er met zijn voet op te drukken. De gevangenen zwijgen. Een hunner begint alleen te schreien en om zijn moeder te roepen.

Dat wordt den anderen landwachters evenwel toch te machtig en zij maken er een eind aan. Wie het doet is niet zeker: Minck, die op de treeplank staat ‘‘om ongelukken te voorkomen’’ of De Ridder, die met Hissink een onderzoek instelt in den in beslag genomen wagen en daar een map met illegale papieren vindt.

Het einde van het drama is, dat de slachtoffers over beide auto’s worden verdeeld. Een er van rijdt nog door om een vijfden man C. van Benthem te arresteeren, die ergens onderweg zou zijn opgenomen, indien alles goed ware gegaan en de landwacht niet had ingegrepen. De Ridder arresteert hem en dan is het drama spoedig beëindigd: de vijf illegale werkers worden afgeleverd op het hoofdkwartier van de landwacht in de Maliebaan te Utrecht. Voor zijn goede diensten, waar hij bovendien nog trotsch op is, krijgt Heegers een der in beslag genomen pistolen.

De S.D. wordt er in gemoeid en op de avond van 27 September worden de vijf arrestanten op bevel van Lages in het Fort De Bilt gefusilleerd.

Van den duivel bezeten

Dit zijn de feiten, welke van tijd tot tijd in de rechtszaal kreten van afschuw doen opgaan. Zelfs de president van het Hof, prof. mr. J. van Hamel kan zich niet bedwingen en roept op een zeker oogenblik tegen Heegers met een klank van ontzetting in zijn stem: ‘‘Maar man, was je dan van den duivel bezeten?’’

Overigens, de beklaagden trachten na elkaar hun schuld zooveel mogelijk te verkleinen. Zij schuiven elkaar de schuld in de schoenen. Als getuigen tegen elkaar gehoord belasten zij elkaar om zichzelf toch maar zoo goed mogelijk voor te stellen. Heegers zegt dat Minck het verhoor leidde; Minck verklaart dat Heegers het deed. Heegers zegt, dat Minck de gevangenen in het water dreef; Minck beschuldigt Heegers er van. De Ridder verklaart te hebben ingegrepen, doch ook Minck eischt deze eer voor zich op. Het is een laffe vertooning.

Wat zij er nu van denken? Heegers kan niet verklaren hoe hij tot zijn bestialiteiten is gekomen. Minck haalt zijn schouders op. Den Oudsten zegt: ‘‘Het was zoo erg niet. Ik zou het best zelf willen meemaken.’’ De Ridder zegt: ‘‘Ik kon niet ingrijpen, hoewel ik de hoogste in rang was, want ik had er niets mee te maken.’’ Hissink zwijgt. Hij heeft er passief bijgestaan. ‘‘U vervulde een ellendige rol bij een afschuwelijke beestenboel’’, voegt de president hem verontwaardigd toe.

Natuurlijk hebben zij niet geweten, dat zij door de gevangenen aan den S.D. uit te leveren, vijf menschen in de muil van den dood wierpen. Later hebben ze het pas begrepen. De president trekt het in twijfel en in de zaal gaat een hoongelach op.

Straffen

Er heerscht een gespannen stilte als mr. Drabbe zijn requisitoir begint. Beheerscht, in nuchtere, weloverwogen woorden schildert hij de wreedheden, welke deze sadisten hebben begaan. Heegers is de hoofdpersoon, Minck heeft volledig meegedaan, evenals Den Oudsten, door den president een beulsknecht genoemd. De Ridder en Hissink zijn laffe figuren, die niet hebben durven ingrijpen omdat zij bang waren voor de woede van Heegers. Ten aanzien van Hissink requireert de procureur-fiscaal vrijspraak, omdat Hissink zich aan het ten laste gelegde niet heeft schuldig gemaakt. Hij zal zich evenwel nog voor een tribunaal moeten verantwoorden en een ruime interneering is voor hem zeker gerechtvaardigd.

Dan, na enkele felle woorden vallen de zware eischen: Heegers doodstraf; Minck doodstraf; Den Oudsten twintig jaar; De Ridder twaalf jaar.

De verdediging heeft een zware taak — zij kwijt er zich van naar beste weten en kunnen. Het Hof besluit over veertien dagen uitspraak te doen. Dan is de laatste acte van dit bezettingsdrama ten einde.’

De Waarheid 17 april 1947

Schanddaat berecht

Het Bijzonder Gerechtshof te Utrecht heeft hedenmorgen in de bekende zaak tegen de Landwachters, die o.a. enige illegale strijders achter de auto bonden en voortsleurden, de volgende vonnissen geveld:

  1. Heegers, doodstraf; D. Minck, 20 jaar; De Ridder, 12 jaar; Den Oudsten, 8 jaar. Hissink, vrijgesproken.

‘Henk’. Ja, dat Henny Knipschild zijn leven gaf voor het vaderland vraagt om eerbied en respect. Vandaar dat u op deze foto ‘Henk’ ziet staan. De overige slachtoffers hebben ook hun tol betaald. Het verhaal gaat met name over Henny en dat komt alleen omdat ik over hem de meeste informatie kreeg. Het respect geldt natuurlijk ook voor André (Hendrikus E. Doosjen), Lange Piet (Peter S.M. Stellaard) en Theus (Teunis O. Oudhof).

[1] Sicherheits Dienst.

StraatReünie Marconistraat 3 april aanstaande.

Het Museum van Zuilen organiseert zondag 3 april, van 14 tot 17 uur, de StraatReünie voor de huidige en voormalige bewoners uit de Marconistraat.

Als u niet in de Marconistraat woont of woonde, maar wel geïnteresseerd bent, mag u natuurlijk ook komen! 

Marconistraat

Een straat in het eerste project van woningbouwvereniging ‘Zuilen’. – Na de realisatie van een tweede project werd dit eerste aangeduid met ‘De Oude Bouw’ – Op nummer 10 woonde de familie Soutberg. Tijdens de StraatReünie van de Balderikstraat overhandigde de heer A. van Mourik me een cd met digitale uitvoering van De Problemist[1] waarin ook het door hem geschreven artikel over de heer Antoon Soutberg jr. en zijn familie:

‘De familie Soutberg

Eén van de Werkspoorwerknemers is Antonius Soutberg Sr. Hij neemt in 1917 zijn gezin, bestaande uit hemzelf, vrouw, vijf zonen en twee dochters, vanuit Amsterdam mee naar de Marconistraat 10 en voedt het daar streng volgens de katholieke leer op. De oudste zonen Henk en Frans studeren in het seminarie en worden actief als missionaris in respectievelijk Ghana, en Brazilië, de Verenigde Staten en Mexico. Frans zou later tolk/vertaler en leraar Engels worden in Mexico, waar hij, toen het mocht, ook nog in het huwelijk stapte met een Mexicaanse die hij al twintig jaar kende. Antoon’s derde zoon Antoon junior is ziekelijk, want die heeft na een noodzakelijke operatie nog slechts één, waarschijnlijk niet geheel werkende nier over.’

Antoon ligt vaak op bed. Hij heeft een nadrukkelijke interesse: dammen. Hij verzameld dam-problemen en bouwt zijn verzameling uit tot honderden stuks! Die houden hem zó bezig dat hij het doktersadvies – “Je mag best naar buiten” – meestal negeert.

Meer over de Marconistraat vertellen we u graag tijdens de StraatReünie. We starten om 14 uur, om 15 uur een lezing met dia’s over het ontstaan van Zuilen en de Marconistraat in het bijzonder. Om 17 uur sluiten we af.

De toegang is gratis.

Adres: Schaverijstraat 13. Lift is aanwezig. Het is fijn als u uw komst wilt doorgeven: 06 20565655. WELKOM!

Fotobijschrift:

Antoon Soutberg (jr.) was een verwoed verzamelaar van ‘dam-problemen’. Hij staat (ligt) op deze foto, halverwege de jaren ’30, omringd door zijn familie. Naast hem zijn zusjes Annie en Marie. Staand van links naar rechts de broers Martin, Ben, Henk en Frans, en vader en moeder Soutberg.

[1] Een internationaal damblad dat wordt gelezen door vele nationale, maar zeker ook internationale damprofessionals over probleemstellingen in het dammen.

Zondag 6 maart 2022 StraatReünie Abraham Kuyperstraat.

Het Museum van Zuilen houdt 6 maart de StraatReünie voor de huidige en voormalige bewoners van de Abraham Kuyperstraat

Een denkbeeldige wandeling door deze straat in 1938.

De straat werd genoemd naar de heer Abraham Kuyper, een protestants staatsman en theoloog. Hij was in 1901 minister van Binnenlandse Zaken en heeft zich onder andere ingezet voor een betere aansluiting van het onderwijs op de arbeid.
De Abraham Kuyperstraat loopt parallel aan de Amsterdamsestraatweg en heeft net zoveel winkels als de Groen van Prinstererstraat in dit blok: geen. Voor het laten maken van een mantel of een japon kunt u op nummer 27 terecht, daar maakt A. Weeda uw kleding ‘pasklaar’. Op nummer 34 kunt u naar de kapper, hier zit J.M. Goeken met zijn handen in uw haar. Op dit rijtje komt ook de familie Faassen wonen. De heer Faassen is hoofdagent van politie te Utrecht. Dat levert gekke taferelen op: als de jeugd uit de straat voetbalt in de straat of ander kattenkwaad uithaalt, is de heer Faassen uit hoofde van zijn beroep niet bevoegd de kinderen daarop aan te spreken. Hij is immers van een naburige gemeente! Daarom mag hij hoogstens als bewoner zijn eventuele ongenoegens uiten. Pas als de jeugd zich voorbij de gemeentegrens in de Keucheniusstraat ongepast gedraagt, ligt daar voor de heer Faassen een mogelijkheid om in te grijpen.

De enige foto in de collectie van het Museum van Zuilen waarop rechtsonder (toegegeven een heel klein) stuk van de Abraham Kuyperstraat te zien is. De dame op de foto loopt over de Marnixlaan en de bomen rechts staan aan de Daalseweg.

WELKOM, de toegang is gratis. We beginnen om 14 uur, om 15 uur een kleine lezing over Zuilen in het algemeen en de Abraham Kuyperstraat in het bijzonder, Om 17 uur sluiten we af.

Geef u op: bel 06 20565655 of mail naar info@museumvanzuilen.nl