De Prins Bernhardlaan 2

De Prins Bernhardlaan werd vernoemd naar de echtgenoot van koningin Juliana. Op de tekentafel ging de -laan nog van start als -kade, maar vanwege het dempen van de sloot middenberm in de Burgemeester van Tuyllkade (en de andere -kades in Zuilen) is afgezien van het aanbrengen van water in déze middenberm en werd het -laan.

Prins Bernhard mag dan de naamgever geweest zijn, de laan werd voor een heel groot deel vormgegeven door de Zuilense gemeente-architect W.C. van Hoorn.

Vanaf de rotonde richting Utrecht staat links het Verzetsmonument van Zuilen. Het monument stond oorspronkelijk in de middenberm van de J.M. de Muinck Keizerlaan. Omdat de laan een onderdeel werd van een rondweg ter ontsluiting van Overvecht, besloot men het te verplaatsen naar het plantsoen dat in 2004 vernoemd werd naar Henny Knipschild, één van de eerste verzetsstrijders die 27 september 1944 door de bezetter werd vermoord.

Het monument werd ontworpen door W.C. van Hoorn., het beeldhouwwerk werd uitgevoerd door Jo Uiterwaal. De schaal van speciaalstaal werd geschonken door de Demka-fabrieken.

Ná de onthulling van het monument in 1949 zijn nóg twee namen toegevoegd aan de oorspronkelijke lijst op het linker schild: S. Innikel en D. van den Brink. Sjerk Innikel overleed in mei 1945 in een Duits concentratiekamp aan de verwondingen die hem door de Duitsers waren aangebracht tijdens verhoren die bedoeld waren om zijn moeder te verraden.

Dirk van den Brink kwam om het leven toen hij als krijgsgevangene aan de beruchte Birma spoorlijn tewerk werd gesteld. Beide namen kwamen pas na de onthulling van het Verzetsmonument aan de oppervlakte.

Enige meters vóór het monument ligt de gedenksteen waarop de slachtoffers vermeld staan die in de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen die bij Werkspoor werkten. Deze steen werd na sluiting van de fabriek hier geplaatst.

Ook in dit plantsoen werd de luidklok geplaatst die na de Tweede Wereldoorlog door de Demka geschonken werd aan de St.-Ludgerusparochie in Zuilen, ter vervanging van de bronzen klokken die door de Duitsers werden geroofd. Na sloop van de kerk belandde de klok uiteindelijk hier.

De vier woningen tussen de Prinses Beatrixlaan en de Huis te Zuylenlaan werden vanaf het begin vooral bewoond door dominees en artsen.

Voorbij de Huis te Zuylenlaan komen we bij een lange rij woningen, het ontwerp door Van Hoorn aan de Burgemeester van Tuyllkade waren een groot succes, zij werden ook gebouwd aan de Prins Bernhardlaan. Voor de inrichting van de middenberm werd het hoveniersbedrijf Copijn ingeschakeld.

Naast de rij woningen heeft lange tijd een stuk grond braak gelegen. Het is de plek waar we Bibliotheek Zuilen vinden.

Al in de Zuilense periode (vóór 1954) werden plannen gemaakt om iets met het terrein te doen. Zuilen was begin jaren vijftig hard toe aan een eigen theater, annex bioscoop. De Zuilense gemeente-architect, W.C. van Hoorn had veel succes met de door hem ontworpen twee scholen voor Zuilen, de zogenoemde ‘Gele Scholen’ naast Het Schaakwijk. Voortbordurend op dat ontwerp maakte hij een schets voor de bioscoop/theaterzaal. De bouw hiervan ging helaas niet door, de annexatie gooide roet in het eten.

Voor informatie over de even zijde van de Prins Bernhardlaan leest u de tegel met de qr-code aan de overkant.

Het aanbrengen van de door de Demka-staalfabrieken geschonken schaal van speciaalstaal.

Meer weten over de Prins Bernhardlaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

De Prins Bernhardlaan 1

De Prins Bernhardlaan werd vernoemd naar de echtgenoot van koningin Juliana. Op de tekentafel ging de -laan nog van start als -kade, maar vanwege het dempen van de sloot middenberm in de Burgemeester van Tuyllkade (en de andere -kades in Zuilen) is afgezien van het aanbrengen van water in déze middenberm en werd het -laan.

Prins Bernhard mag dan de naamgever geweest zijn, de laan werd voor een heel groot deel vormgegeven door de Zuilense gemeente-architect W.C. van Hoorn.

De naoorlogse woningnood bracht hem ertoe in 1950 hier de eerste galerijflats voor Zuilen te ontwerpen. En net als in vele van zijn andere ontwerpen, ook nu weer voorzien van snufjes. De flats werden voorzien van galerijen om ruimte voor trappenhuizen in de woning zelf uit te sparen, kregen kastjes bij de trappenhuizen voor iedere woning zodat de bakker, melkboer enzovoort zijn boodschappen erin kon deponeren. Ook nieuw: op het dak werden de kolenhokken geplaatst en waren dakterrassen gemaakt, waar niet alleen de was gedroogd kon worden maar bovendien van de zon genoten mocht worden.

De eerste bebouwing aan deze kant van de Prins Bernhardlaan werd ook door Van Hoorn ontworpen: Namelijk, op nummer 2 werd, ruim nadat de flats gereed zijn, het Wijkgebouw ‘Mariëndaal’ gebouwd. Het werd een multifunctioneel gebouw, vooral de eerste jaren gebruikt voor de diensten van dominee Brouwer. Later vonden hier veel activiteiten plaats die georganiseerd werden onder de noemer ‘Diensten Centrum Zuilen’.

Na het gereedkomen van het Vorstelijk Complex gingen deze activiteiten op die locatie verder en werden op dit adres jongeren beziggehouden.

Op de beide hoeken met de A.H.G. Fokkerstraat ontstond een ‘gezondheidscentrum’: dokter J. Vinkenborg vestigde zich hier als huisarts, aan de overkant kwam de Zuilensche Apotheek en daarnaast begon J.P. Boelens zijn tandartspraktijk.

De eerste flats die hier stonden kregen een galerij die als openbare weg werd onderhouden. Race- & Tourclub ‘De Volharding’ organiseerde vanaf 1942 vele jaren (en soms twee keer per jaar) een wielerwedstrijd, voornamelijk op het parcours Burgemeester van Tuyllkade en de Prins Bernhardlaan. Vanwege de grote hoeveelheden kijkers naar de Ronde van Zuilen heeft het gemeentebestuur van Utrecht (een groot deel van de gemeente Zuilen werd per 1 januari 1954 geannexeerd door Utrecht) besloten de galerijen te stutten. Aan het eind van de vorige eeuw werden de flats vervangen door de huidige woningen.

Voorbij de flats kwamen we bij de St.-Jacobuskerk, de derde Rooms-katholieke kerk in Zuilen.

In het plantsoen vóór de kerk staat sinds 1954 het door de gemeente Utrecht aan de inwoners van de voormalige gemeente Zuilen geschonken herinneringsmonument. (Kreeg onder de inwoners van Zuilen de bijnaam ‘de Doodskist’) Op het monument werd de tekst aangebracht: ‘Als gemeente opgeheven, als gemeenschap gebleven.’ Dat was niet conform de originele tekst, er hoorde nog het woordje ‘toch’ voor het woord ‘gebleven’, maar dat vond het gemeentebestuur van Utrecht indertijd te ver gaan.

Met de herinrichting van het plantsoen werd deze tekst alsnog aangepast.

Voor informatie over de oneven zijde van de Prins Bernhardlaan leest u de tegel met de qr-code aan de overkant.

De galerijflats aan de Prins Bernhardlaan zoals die door de Zuilense gemeente-architect W.C. van Hoorn werden ontworpen.

 Meer weten over de Prins Bernhardlaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

Over het verplaatsen van het Verzetsmonument

Het werd door heel veel inwoners van Zuilen betreurd: de plek van het Verzetsmonument, in de middenberm van de J.M. de Muinck Keizerlaan was de mooiste plek voor dit monument. Maar… Overvecht moest een extra ontsluiting krijgen, een brug over de Vecht bij de J.M. de Muinck Keizerlaan was de beste optie, maar had wel tot gevolg dat het Verzetsmonument moest opschuiven.

Over de plannen tot verplaatsing lezen we in het Utrechts Nieuwsblad van 23 mei 1962

Verzetsmonument Zuilen over 10 jaar verplaatst

Gemeenschapsraad vergaderde

Een mooie maquette van ’t Prins Bernhardplein was dinsdagavond ’t „magnetisch centrum” voor de leden van de Zuilense gemeenschapsraad. Er komt een brug over de Vecht bij de J.M. de Muinck Keizerlaan, daarom moet die laan worden verbreed en daarom ook zal het Zuilense verzetsmonument een stuk moeten worden verplaatst. Dat het nog wel een jaar of tien kan duren eer een en ander zijn beslag krijgt, zoals werd gemompeld, mocht de ernst niet drukken. Een voorstel is een voorstel. De gemeentelijke dienst voor openbare werken heeft een mooi nieuw plekje voor het verzetsmonument op het Prins Bernhardplein uitgekiend, en daarmee konden de meeste leden het wel eens zijn. Op één voorwaarde: het beeld moest ongeschonden blijven.

Omdat er nog enkele wensjes waren en er nog tijd genoeg is, gaat het dagelijks bestuur van de gemeenschapsraad een en ander nog eens met deskundigen bekijken en komt later nog eens met een advies hierover bij de gemeenschapsraad.

Aan het andere monument op het Prins Bernhardplein, dat in de volksmond „de doodkist” wordt genoemd, werd ook enige aandacht besteed. Het is de herinneringsbank aan de voormalige gemeente Zuilen. Die moest nodig worden opgeknapt, en dat gaat gebeuren. Het vijvertje erbij zal worden vervangen door een bloembed en ook dat was nodig.

Vele sprekers lieten een dank u wel horen, omdat een aantal verzoeken over de buslijnen in Zuilen was ingewilligd. Dat wilde niet zeggen dat men helemaal tevreden was.

Er waren wensen over een paar abri’s en dat de loop van bus 6 was ingekort ondervond weinig waardering. Een verbetering achtte men de aansluiting van lijn 3 op lijn 11, die op het Prins Bernhardplein ’t beginpunt heeft. „Maar dan moet 11 niet wegrijden als 3 er juist aankomt”, was een opmerking waarmee men bij de Gevu zijn voordeel kan doen.

Verzetsmonument

Er wordt nog volop gewerkt aan het Verzetsmonument van Zuilen. Hier is men nog in actie in de middenberm van de J.M. de Muinck Keizerlaan.

Vernielingen aan het Zuilense Verzetsmonument.

In 1949 werd in Zuilen het Verzetsmonument onthuld. In een krant lezen we hierover:

‘Zuilen eert zijn verzetshelden

… Het ontwerp voor het monument is gemaakt door de Zuilense gemeentearchitect W.C. van Hoorn, in samenwerking met de Utrechtse beeldhouwer Joh. Uiterwaal, die ook het beeldhouwwerk verzorgde. Het is opgetrokken op een gazon aan de Pr. Bernhardkade, in het verlengde van de J.M. de Muinck Keizerkade. Het heeft een breedte van 16½ meter, in het midden verheft zich een zuil van ongeveer 9M. hoog, waarop een van corsonit chroomnikkelstaal vervaardigde kelk is geplaatst, wegende ong. 250 K.G. Deze is vervaardigd bij de Demka[1], terwijl er een gasleiding heen is gelegd door de fa. Sybranda. Daardoor zal het mogelijk zijn, straks de vlam der vrijheid te ontsteken. In het voetstuk van deze zuil is het wapen van Zuilen aangebracht…

…op het platvorm worden twee meer dan levensgrote beelden geplaatst, vervaardigd door de Utr. beeldhouwer Joh. Uiterwaal. Het ene  symboliseert de noodzaak van weerbaarheid, waakzaamheid, paraatheid enz., het andere van herdenking, piëteit, waardering en dankbaarheid. De beelden zijn gehouwen uit Euvillesteen, een soort Franse kalksteen, en maken een enorme indruk…

[1] De compositie van deze speciale staalsoort werd bij Demka ontwikkeld onder toeziend oog van professor Zuithoff, de man die ook het gieten van de stalen luidklok, die Demka aan enige kerken in de regio schonk, begeleidde.’

Omdat de J.M. de Muinck Keizerlaan een verbindingsweg naar Overvecht werd, moest het Verzetsmonument vanuit de middenberm van die laan verplaatst worden. Het kreeg een nieuwe plek in het plantsoen dat werd omgedoopt tot ‘Hennie Knipschildplantsoen’.

Maar in het Utrechts Nieuwsblad van 18 april 1963 lezen we over verminking van het monument.

Verzetsmonument

HET Verzetsmonument in de Prins Bernhardlaan te Utrecht is sinds woensdagavond verminkt. Door onbekende oorzaak is de rechter hand van de vrouwenfiguur afgebroken. Voorlopig zit er nu een nieuwe hand aan, die echter nog op de juiste manier bevestigd moet worden.

W.C. van Hoorn, de gemeente-architect van Zuilen jubileert

De heer Van Hoorn heeft zijn sporen in Zuilen wel verdient. Heel innovatief zorgde hij voor extra groei in Zuilen. Over het jubileum van deze voor Zuilen zo belangrijke man schreef het Utrechts Nieuwsblad op 15 februari 1956 het volgende:

Architect Van Hoorn 25 jaar in gemeentedienst.

Architect W.C. van Hoorn, Prinses Beatrixlaan 21, in Utrecht zal donderdag 16 februari de dag herdenken, dat hij 25 jaar geleden in gemeentedienst trad.

De heer Van Hoorn heeft zich een uiterst bekwaam architect getoond, eerst in Zuilen en daarna in Utrecht. Hij ontwierp zowel het Vliegermonument als het Zuilens Bevrijdingsmonument.

De heer Van Hoorn heeft vooral in de na-oorlogse woningbouw vooruitstrevende ideeën doorgevoerd.

De door hem ontworpen Prinses Margrietschool heeft zelfs in het buitenland de aandacht getrokken.

Donderdagmiddag houdt de heer Van Hoorn van 2 tot 4 uur een receptie te zijnen huize.

W,C. van Hoorn