De Marnixlaan 2

Filips Marnix was Heer van St. Aldegonde, schrijver en dichter. Van hem wordt wel gezegd dat hij het Wilhelmus heeft geschreven, maar dit staat niet vast. Hij werd geboren in 1540 en overleed in 1598.

Om een beeld te krijgen van de geschiedenis van deze laan gebruiken we de Stratengids 1940, hierin staan per straat de huisnummers, de naam van de hoofdbewoner en zijn of haar beroep. In dat computerloze tijdperk, waren de gegevens gebaseerd op de periode 1938-’39. We lopen een denkbeeldige wandeling in deze periode over de Marnixlaan vanaf de Laan van Chartroise aan de oneven kant naar de Amsterdamsestraatweg.

De brede Marnixlaan was in het plan van het stedenbouwkundig ontwerp van Berlage en Holsboer bedoeld als onderdeel van eer rondweg om de stad. Door het ontbreken van een brug over de Vecht en een viaduct over het spoor bij de St.-Josephlaan was de Marnixlaan vooralsnog een rustige laan.

De Marnixlaan heeft dan nog de oude nummers. Omdat die nummers het bijna de hele Zuilense periode hebben uitgehouden, worden ze ook in deze beschrijving gebruikt, en waar nodig (als de gegevens bekend zijn) komt de huidige nummering erbij. De oude nummering wijkt soms sterk af met de huidige nummers. Deel 1 beschrijft een denkbeeldige wandeling aan de even zijde omstreeks 1940. Dit is Deel 2, een wandeling aan de oneven zijde.

We gaan op pad richting Amsterdamsestraatweg. Links van ons is grasveld. Op de hoek met de Laan van Chartroise staat nog een restant van het Kartuizerklooster ‘Nieuwlicht’.

Bij giftbrief van 24 februari 1392 schonk Aernout van Tricht, proost van de St.-Janskerk te Utrecht, een landgoed groot 20 morgen [een ‘morgen’ is een afstandsmaat: een stuk land waar men in één morgen omheen kan lopen], ‘Bloemendaal’ geheten, en gelegen buiten de Weerdpoort te Utrecht, om daarop een Kartuizerklooster te bouwen. In 1579 trokken de monniken zich terug en verspreidden zich over andere kloosters.

Op deze locatie werd vanaf 1940 een deel van het jeugdwerk van de Salvatorparochie in de Adriaan van Bergenstraat te Zuilen uitgevoerd.

Tot aan de Royaards van den Hamkade hadden we slechts uitzicht op de struikgewassen en bosschages langs de voetbalvelden van de voetbalverenigingen ‘Holland’ (Dos, Holland Stichtse Boys Combinatie (D.H.S.C.) en ‘H.M.S.’ Bij het laatste puntje van het sportterrein liepen we de grens met Zuilen over.

Op Marnixlaan 45 (oude nummering) kwamen we bij H. Steenma die hier een filiaal van een vishandel had. De eerstvolgende ondernemer aan deze kant van de Marnixlaan zat op nummer 31¹: het autobedrijf van B. van Zijl. Ernaast zat de kapsalon van J.J. Goeken die de opvolg(st)er was van ‘Maison Willy’. Aan de overkant kwamen we bij een winkel van de Coöperatie ‘Oostenburg’.

Doorgaand vonden we op nummer 21 het bloemenmagazijn van wed. C. van Dijk, terwijl daarnaast (op de nummers 15 tot 19) lampen en fietsen aangeschaft konden worden bij De Kampioen. Schoenmaker Van Londen kwam aan deze zijde op nummer 19 terecht. In 1932 zaten op nummer 15 de heren Rietveld met een handel in aardappelen, groenten en fruit.

Nóg eerder, in 1926, blijkt uit een advertentie dat Schulz en Van Heukelom op nummer 5 een kapsalon hadden.

En zo zijn we weer waar we begonnen: op de hoek met de Amsterdamsestraatweg.

De etalage van de winkel van schoenmaker Ab van Londen. De heer van Londen startte een schoenmakerij aan de Marnixlaan. Het is niet bekend op welk nummer. Na zijn huwelijk met Riek Arendse (21 oktober 1933) verhuisde hij naar het pand Marnixlaan 38f. Aan de straatzijde werd de schoenmakerij en aan de achterzijde de woning ingericht. In 1937 verhuisden zij naar de overkant en werden de panden 19 en 191 gehuurd. Het voorste gedeelte van dit perceel werd als winkel ingericht. De schoenmakerij was inmiddels uitgebreid met de verkoop van lederwaren: riemen, school- en boodschappentassen enzovoort. Achter de winkel was de werkplaats en het magazijn. De etalage is extra mooi in verband met een etalagewedstrijd die werd georganiseerd ter gelegenheid van de troonbestijging van koningin Juliana in 1948.

Meer weten over de Marnixlaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

De Marnixlaan 1

Filips van Marnix, Heer van St. Aldegonde, was schrijver, dichter, maar vooral de belangrijkste diplomaat van Willem van Oranje. Van hem wordt wel gezegd dat hij het Wilhelmus heeft geschreven, maar dit staat niet vast. Hij werd geboren in 1540 en overleed in 1598.

Om een beeld te krijgen van de geschiedenis van deze laan gebruiken we de Stratengids 1940, hierin staan per straat de huisnummers, de naam van de hoofdbewoner en zijn of haar beroep. In dat computerloze tijdperk, waren de gegevens gebaseerd op de periode 1938-’39. We lopen een denkbeeldige wandeling in deze periode over de Marnixlaan vanaf de Amsterdamsestraatweg en aan de even kant.

De brede Marnixlaan was in het plan van het stedenbouwkundig ontwerp van Berlage en Holsboer bedoeld als onderdeel van eer rondweg om de stad. Door het ontbreken van een brug over de Vecht en een viaduct over het spoor bij de St.-Josephlaan was de Marnixlaan vooralsnog een rustige laan.

Op de Marnixlaan nummer 2 kwamen we bij het winkeltje van Lucassen. Hij verkocht tabakswaren en werd opgevolgd door J. Reek, die (dezelfde) zaken deed onder de naam ‘Sigarenmagazijn Marnix’.

Boven Lucassen, op nummer 2-bis, woonde de bekendste fotograaf van Zuilen, E.B. Mur, de fotograaf die ‘heel Zuilen’ fotografeerde terwijl zij in het Julianapark op het paard zaten.

Benedenbuurman B. van Zijl had een taxibedrijf op nummer 4.

Nummer 6-8 huisvestte A.G. van Essenberg, die uw woninginrichting verzorgde. Op nummer 16 zat de in Zuilen zeer bekende winkel met als reclameslogan: ‘De betere Kledingwinkel’ van H. Heefer. Hij had bakker A.C. Rooster naast zich.

We kwamen voorlopig uitsluitend woningen tegen. Op nummer 38d zat de groentehandelaar K.R. van Spengen en in het pand ernaast handelde Van Spengen in brandstoffen.

Schoenen kon u laten repareren op nummer 38f bij Ab van Londen. Hij was de opvolger van R. Bomer, die in deze winkel kruidenierswaren verkocht. Op de hoek Van Egmontkade zat melkhandelaar Van Engelen. Hij verkocht op nummer 38h (tegenwoordig nummer 118) zijn ‘stoomzuivelproducten’ uit eigen fabriek. In een advertentie schreef Van Engelen: ‘Wie recht gezond wil leven, drinkt wat de koeien geven.’ De heer Soorsma ging Van Engelen opvolgen.

De huizen kregen een tussentijdse nummering die nogal onhandig was. Zo werden voor nummer 38 in totaal twintig varianten gemaakt, van 38 zoals bijvoorbeeld 38d, 38d¹, en 38d².

We steken over en komen bij de eerste woningen van de ‘Rode Bouw’. Deze aanduiding heeft betrekking op de woonwijk die werd gebouwd door woningbouwvereniging ‘Utrecht’. Deze werd op 13 december 1919 opgericht. Zo aan de grens met Utrecht en een annexatie in het vooruitzicht – daar was toen al sprake van – niet zo’n gekke naam.

De grens Zuilen-Utrecht liep enkele huizen vóór de Kenaustraat. We stappen over deze grens heen.

De bewoners van de Marnixlaan zagen hier wekelijks de Gemeente Reiniging van Utrecht én Zuilen. Het Utrechtse huisvuil werd opgehaald met een vuilnisauto die alleen het vuil van de Utrechtse bewoners meenam. De auto reed achteruit weer weg en enige tijd later kwam de vuilophaaldienst van Zuilen met een paard en wagen.

Op de hoek Kenaustraat zat de sigarenwinkel van G.H. Kool, later voortgezet door Rijkse, die de dienstverlening uitbreidde met een postkantoortje. Aan de andere kant van deze kruising zat een verkooppunt van bakkerij de ‘Korenschoof’. (De Korenschoof was een grote broodfabriek in Utrecht met vele filialen in de stad.) Hier kon u brood kopen bij W. van Beek. Later werd het een filiaal van bakkerij ‘Hus’, daarna een filiaal van ‘Do Schat’ en uiteindelijk ook van de ‘Lubro’.

Bij de kruising van de Marnixlaan-Van Hoornekade zat op de hoek manufacturenzaak van A.M. Copier. En dan kwamen we bij de laatste winkel die de gids vermeldt: op nummer 232 had J.G. van Dieren een kruidenierswinkel.

De Marnixlaan toen de laan nog geen deel uitmaakte van de rondweg. Links de vrachtauto van aannemer Avezaat, voor de ingang van zijn bedrijf. Ongestraft tegen de rijrichting in rijden kon zo te zien ook nog.

Meer weten over de Marnixlaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

Een dreigende oorlog vraagt om oefeningen…

Het is 1938 en er dreigt steeds meer een oorlog. Nederland is dan wel neutraal, maar is de vijand dat ook? Oefeningen om te kijken of er paraat kan worden gereageerd zijn belangrijk. Over zo’n oefening schreef De Indische courant op 7 mei 1938 het volgende:

… Nerveuze stemming

Op kamer 10 heerschte een nerveuze stemming. Estafettes liepen af en aan en intusschen gaf commissaris Brandt, die telefonisch op de hoogte was gebracht van hetgeen er op het terrein der Reiniging was geschied, zijn bevelen. Achtereenvolgens werden de brandweer, de ziekenauto’s, eerste hulpdiensten en verdere brigades gewaarschuwd om zich zoo snel mogelijk naar de plaats des onheils te spoeden. Kwart voor vijven stormden de roode wagens binnen, de brandweerlieden sprongen er ijlings af, rolden hun slangen uit en gaven water. In een oogwenk was het blussingswerk voltooid. Intusschen was gas geconstateerd rond het gebouwtje, zoodat ook de brancards en het verplegend personeel in actie werden gebracht. Tegen den zwaren grasrand werden de gewonden behandeld, gasmaskers werden hen opgezet en voorzichtig droeg men ze daarop naar de hospitaaltjes.

Men ziet, dat deze oefening uiterst eenvoudig was opgezet en dat ze zoo vlot slaagde was natuurlijk grootendeels te danken aan de grondige voorbereiding ter plaatse en het feit dat alle betrokkenen zich gereed hadden gehouden om het eerste signaal te hulp te schieten.

Inmiddels waren ook in andere deelen van Utrecht, allen behoorend tot vak 5, dus het noordelijk stuk tusschen de spoorlijn naar Amsterdam en de Biltstraat rampen geënsceneerd. In de Zandhofschestraat waren een paar woningen in brand gevlogen en daar kwam de brandweer met groot materiaal en ladderwagens in actie. Daar deze straat niet zooals het terrein van de gemeente-reiniging was afgezet, stroomden weldra van alle kanten honderden nieuwsgierigen toe. Ook daar werd voortreffelijk en snel gewerkt. Als derde punt in de stad had men voor de oefening de Marnixlaan uitgezocht en wel de hoek op de Van Hoornekade. Naar hetgeen wij daaromtrent vernamen, heeft men eveneens ter plaatse de zaak grondig geregeld.

Oorlog

De bewuste kruising uit bovenstaand knipsel.

Een 11-jarige bendeleider en een winkelier op de Marnixlaan is de klos!

Dat is wel heel erg jong om van het rechte pad (of de rechte Marnixlaan) af te raken. Ook al in 1958, anders zou de redactie van De Telegraaf  er geen aandacht aan schenken in de uitgave van 22 april.

Bankbiljetten-mysterie opgelost

ELFJARIGE BENDELEIDER LEEGDE WINKELLADEN

Utrechtse diefjes verstopten buit

(Van onze correspondent)

Het raadsel van de bankbiljetten, die enkele weken geleden in Utrecht werden gevonden, is waarschijnlijk opgelost door de ontmaskering van drie jonge knapen, die er hun werk van maakten winkelladen te legen. De f 95, die op een terrein aan de Van Hoonekade werd gevonden, was daar door de jongens verstopt uit angst voor ontdekking.

De bende viel door de mand, toen de aanvoerder, de 11-jarige scholier R.V., door een winkelier aan de Marnixlaan in zijn kraag werd gepakt. Deze winkelier miste vaak geld uit de toonbanklade (samen f 200) en hij vatte verdenking op tegen R.V.. die wel eens in de winkel kwam. Zaterdag betrapte de winkelier de knaap, toen hij ongemerkt de winkel betrad en zijn hand naar de lade uitstak.

De scholier bekende onmiddellijk. Zijn makkers, de 15-jarige H.M.H. V. en J.A.V. V. stonden steeds op de uitkijk en mochten daarvoor in de buit meedelen.

Marnixlaan

Het artikel geeft niet aan om welke winkel op de Marnixlaan het gaat. De fotograaf heeft nogal lopen zoeken,, maar hij kwam er ook niet uit. Hij ‘dacht’ deze, maar weet het dus niet zeker…