De Dr. Plesmanlaan

Albert Plesman werd 7 september 1889 geboren als zoon van een eierenhandelaar te ’s-Gravenhage. Hij trouwde op 27 december 1917 met Susanna Jacoba van Eijk, de dochter van een kaasfabrikant te Gouda. Uit dit huwelijk werden een dochter en drie zoons geboren.

Plesman was in 1915 gelegerd te Soesterberg, waar hij als beroepsofficier bij de gemobiliseerde Nederlandse luchtstrijdkrachten (toen de “militaire luchtvaartafdeling” genoemd) in 1918 zijn militaire vliegbrevet behaalde.

Plesman was mede organisator van de Eerste Luchtverkeer Tentoonstelling Amsterdam, die van 1 augustus tot 15 september 1919 gehouden werd. Er kwamen 800.000 bezoekers op af. Voor deze gelegenheid waren expositiehallen gebouwd, die na het evenement in gebruik werden genomen door Anthony Fokker voor zijn nieuw op te richten vliegtuigfabriek Fokker te Amsterdam-Noord.

Al deze activiteiten leidden op 7 oktober 1919 tot de oprichting van de N.V. Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en Koloniën (KLM), waarvan Plesman eerst administrateur en later directeur werd. Na de Tweede Wereldoorlog werd Plesman benoemd tot president-directeur van de KLM. Na het herstel van de door de oorlog geleden schade werd het bedrijf onder zijn leiding een luchtvaartmaatschappij van groot allure.

Plesman stierf in op 31 december 1953 in zijn geboortestad aan een hart- en vaatziekte.

Dr. A. Plesman (* 1889 –† 1953)

De Plesmanlaan is in oorsprong een laan zonder winkels. Er is wat geschiedenis van de laan op papier kunnen zetten, met dank aan oud-bewoner Harry de Keijzer.

Beetje opmerkelijk is de combinatie naam van de laan en de wijk: de Dr. Plesmanlaan grenst namelijk meer aan de wijk ’t Zand, waar de straten vernoemd werden naar architecten (Van der Pekstraat, Hanrathstraat, M. de Klerkstraat), dan aan de Vliegerswijk, waar de namen vernoemd werden naar Nederlandse luchtvaartpioniers als A.H.G. Fokker en Adriaan Mulder. Maar dat terzijde.

De flats werden gebouwd in drie woonlagen. Omdat later nog bebouwing zou kunnen volgen (als de Dr. Plesmanlaan richting Amsterdamsestraatweg zou worden doorgetrokken, maar men wist toen nog niet hoeveel woningen dat zouden worden) is de nummering van de even-zijde niet met ‘2’ begonnen, maar met nummer 40.

We beschrijven dankzij de eerder genoemde oud-bewoner een aantal van de bewoners aan de even zijde: in de twee flatgebouwen, die overigens werden gebouwd in opdracht van het bouwbedrijf van C. Plomp. Hier woonden verschillende Zuilense ondernemers. Zo vinden we in het namenlijstje van bewoners onder ander de naam Lamme.

De familie Lamme woonde op nummer 64. J.A. Lamme was de vader van twee Zuilense ondernemers: één ervan was Freek Lamme, die werd slager op de hoek De Lessepsstraat en de Edisonstraat.

In eerste instantie noemde hij de slagerij ‘De Tijdgeest’, maar toen in de Adriaan Mulderstraat een slagerij opende met dezelfde naam, wijzigde hij de naam en werd het Slagerij ‘Lamme’.

Onno, de broer van Freeks, zette de bedrijvigheid van zijn vader voort. Hij bouwde de door zijn vader begonnen leesbibliotheek uit met een kantoorboekhandel en groeide uit tot ‘Drukkerij Elinkwijk’ aan de Amsterdamsestraatweg. (Enige tijd zelfs aan beide zijden van de straatweg, waar we sinds begin deze eeuw een huisartsenpost en aan de overkant de Boni-supermarkt vinden).

Op de tweede verdieping, nummer 64 II komen we een andere Zuilense ondernemer tegen: T. Groenendaal, die de winkel van zijn vader, J. Groenendaal, voortzette. Die had een melkhandel in de De Lessepsstraat op de hoek van de Swammerdamstraat.

Op nummer 68 woonde de familie Vijver. H.J.W. Vijver was huisarts en verplaatste zijn huisartsenpraktijk naar de Amsterdamsestraatweg. Nadat hij het pand verlaten had kwam op het adres aan de Plesmanlaan tandarts Koning-Otten voor de gebitten van de Zuilense patiënten zorgen.

Op een facebookbericht uit 2014 over dokter Vijver wordt door verschillende oud-patiënten gereageerd: ‘Wat een fijne arts was hij, ik zie hem nog in zijn Citroën door de wijk scheuren. Menig arts in deze tijd mag daar een voorbeeld aan nemen’. Bas Mulder schreef: ‘Was ook onze huisarts, het was een kanjer’, en Jan van Elteren herinnerde zich: ‘Dat was nog een ouderwetse huisarts, die een hoop zelf deed. Geen assistente, geen afspraken. Als je bij hem langs wilde, moest je ’s morgens een nummertje halen. Zijn praktijkruimte was absoluut ontoegankelijk voor rolstoelen! Maar wel een hele fijne huisarts!’.

Zuster Mien van Kouterik in haar nieuwe onderkomen.

Op nummer 70 komen we nog meer gezondheidszorg van Zuilen tegen: op dit adres woonde namelijk zuster Mien van Kouterik van het Oranje-groene Kruis. Zij is de wijkzuster die het bewind voert in het wijkgebouw in de flat, waarover in het Utrechts Nieuwsblad van 20 september 1957 te lezen valt: ‘Oranje-Groene Kruis opende modern wijkcentrum – aanwinst aan Plesmanlaan – Donderdagmiddag is aan de Dr. Plesmanlaan in de wijk Zuilen te Utrecht het nieuwste wijkcentrum geopend van de Stichting kring Utrecht van het Oranje-Groene Kruis. Het is een naar de eisen des tijds uitgerust medisch wijkcentrum, waarin tevens een consultatiebureau voor zuigelingen is gevestigd.

Op de parterre vindt u een modern ingerichte boxenkamer, spreekkamer van de arts en de wijkverpleegster en een magazijn met verplegingsartikelen. De wijkzuster is zuster M. van Kouterik. Het meest trots was zij op de babyweegschaal die een relatie aanbood aan het nieuwe wijkcentrum. Een schat van bloemen versierde na de plechtigheid de boxenkamer…’

De laatste huisnummers van de Dr. Plesmanlaan eindigen bij het Prins Bernhardplein. Ook daar werden flats in de stijl van de Dr. Plesmanlaan gebouwd, maar op de begane grond kwamen winkels. Aan het Prins Bernhardplein bouwde men ook de nieuwe parochiekerk voor de rooms-katholieke gelovigen van Zuilen, de St.-Jacobuskerk.

De St.-Jacobuskerk vanaf de Dr. Plesmanlaan.

Meer weten over de Dr. Plesmanlaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

Het Vliegermonument, prachtig eerbetoon aan onze luchtvaartpioniers.

Het Vliegermonument was een werklozenproject, maar een prachtig eerbetoon aan de mannen die pionierden met de mogelijkheden van de luchtvaart. Vaak met gevaar voor eigen leven. Het Utrechts Nieuwsblad schonk op 23 april 1938 aandacht een de bouw ervan.

Vliegermonument te Zuilen

zal spoedig tot stand komen

—————-

MARIËNDAAL, ZUILENS NIEUWE WIJK, DEZER DAGEN GEREED GEKOMEN

Zeer fraai ontwerp

——

ZUILEN, 23 April. – Aan het eindpunt van tramlijn 3 is dezer dag het nieuwe stratenplan der gemeente gereed gekomen. Deze nieuwe wijk in Zuilen, het Tuindorp “Mariëndaal”, is ruim aangelegd met breede straten en plantsoenen. Er is een boomaanplant op de breede trottoirs en bij avond goede straatverlichting. Er zijn reeds tientallen huizen onder de Directie van Gemeentewerken gebouwd.

Langs de Amsterdamschestraatweg bevindt zich een breede parallelweg van plm. 5 M. waar eventueel auto’s geparkeerd kunnen worden. Verder is er een tijdelijke verbindingsweg van plm. 8 M. breedte aangelegd, waardoor men via Tuindorp de huizen aan de Prinses Beatrixlaan en de J.M. de Muinck Keizerkade kan bereiken.

De straten in dit nieuwe Tuindorp zijn behoudens dan de Weth. D.M. Plompstraat, genoemd naar pioniers van het vliegwezen.

Op initiatief van den heer A.J. van der Weerd, den gemeente-secretaris, zijn er plannen gemaakt om te komen tot het oprichten van een monument ter herinnering aan de pioniers van het vliegwezen. Deze plannen zijn thans geen plannen meer, er zal nu spoedig tot uitvoering worden overgegaan.

Het monument zal opgericht worden op het plantsoen aan de C. van Maasdijkstraat em de Wethouder D.M. Plompstraat en wel komende van den Amsterdamschestraatweg aan de rechterhand.

Het gedenkteeken dat een ontwerp is van den heer W.C. van Hoorn, gemeenteteekenaar, mag als zeer geslaagd worden beschouwd.

Het monument wordt plm. 8 M. hoog en zal worden uitgevoerd in handvormsteen. Het geheel zal gekroond worden door een paar vleugels, de aviatiek voorstellende. Links en rechts komt nog eenig beeldhouwwerk.

Het beeldhouwwerk wordt uitgevoerd door den Utrechtschen beeldhouwer J.W. Uiterwaal.

Voor het monument is een plateau van flagstones ontworpen, terwijl het aan beide zijden begrensd wordt door een halfcirkelvormig muurtje. Het monument zal van een voetlicht worden voorzien.

Het geheel is gedacht in een plantsoenaanleg. In dit plantsoen zal een vijver worden aangebracht van plm. 16 M. x 5 M.

De tuinarchitectuur wordt verzorg door de Fa. Copijn te Maartensdijk.

Tegenover het monument is in denzelfden halve cirkel een bank ontworpen, de Prinses Beatrixbank. Van deze bank af heeft men dan een goed zicht op het monument.

Door verschillende der alhier gevestigde bedrijven zijn hooge bedragen geschonken, terwijl ook de bouwondernemers en andere particulieren hebben medegeholpen om de vereischte gelden bijeen te krijgen. Verder zal van het te verwerken materiaal het grootste gedeelte nog worden geschonken.

Zij die nog een bijdrage voor dit monument willen geven, kunnen dit doen door storting op girorekening Nr. 126134 ten name van A.J. van der Weerd te Zuilen.

Het werk zal voor zoover mogelijk worden uitgevoerd door jeugdige werkloozen, in den leeftijd van 14 tot 24 jaar, natuurlijk onder deskundige leiding.

 

Vliegermonument

Bouwfase van het Vliegermonument, de vleugels worden met handkracht omhoog getakeld!