ZAG U MIJN ‘VAN ONDEREN’, O WAT ZOU U ZICH VERWONDEREN!

U kijkt naar een Zuilens ‘Mount Rushmore’: vier markante Zuilense personen die mee hebben gewerkt aan de rijke historie van Zuilen, die te zien is in het Museum van Zuilen. Deze vier koppen – en een drietal lijven – werden voor het Museum van Zuilen gemaakt door de grote Zuilense kunstenaar Cees Achterberg, ooit werkzaam als modelmaker bij Werkspoor.

Nadat het Museum van Zuilen een biechtstoel kreeg uit de gesloopte St.-Ludgeruskerk maakte Achterberg een kop van de meest markante pastoor van de St.-Ludgerus parochie: W. van Albach.

De collectie groeide en in 2007 werd het ambtskostuum van burgemeester O. Norbruis geschonken. Samen met de al eerder gekregen ambtsketen een goede reden voor het maken van een kop van de burgemeester.

Naar aanleiding van de start van de Tour de France in Utrecht vervaardigde Achterberg de kop van Michel Stolker: de in Zuilen geboren wielrenner die als eerste Nederlander de drie grote rondes reed: de Tour de France, de Vuelta en de Giro!

Omdat de Wagon- en Bruggenfabriek Werkspoor zo’n groot belang had in de groei van Zuilen (en Utrecht) maakte Achterberg op verzoek van het Museum van Zuilen ook een kop van zichzelf, als ‘Werkspoorder’.

U ziet vier koppen. De lijven maakte Achterberg ook. Het werden houten replica’s die kunnen zitten en staan en (vrijwel) iedere beweging kunnen maken.

Mooie gladde herenschoenen (maar ook veiligheidsschoenen!)

De achterkant van het onderlijf…

… en de zijkant.

De burgemeester in z’n blootje. De prachtige constructie die Achterberg zelf bedacht gaat altijd schuil onder de kleding. Vandaar dat we u met deze qr-code graag een kijkje achter de kleding willen geven.

De replica met kop nummer vijf – Ir. J. van Zwet, directeur van Werkspoor – vindt u in het Museum van Zuilen. Welkom!

Museum van Zuilen In de Werkspoorfabriek

Schaverijstraat 13 Utrecht

Open van woensdag tot en met zaterdag van 10 tot 17 uur.

De toegang is gratis, vooraf reserveren dringend gewenst! info@museumvanZuilen.nl en bellen kan ook 06 20565655.

De Burgemeester Norbruislaan

Op de tekentafel begon deze laan onder de naam ‘Verlengde Prins Bernhardlaan’. Maar juist tijdens de aanleg ervan nam de laatste burgemeester van Zuilen afscheid van zijn inwoners: Utrecht annexeerde een groot deel van Zuilen per 1 januari 1954.

Na bijna 20 jaar burgemeesterschap werd de vernoeming van een straat of laan in Zuilen bijna een ‘must’. Zo kwam de ‘verlengde…’ aan zijn nieuwe naam.

Deze laan werd vernoemd naar Obbe Norbruis, geboren op 28 februari 1895 in Minnertsga (Groningen). Na zijn schooljeugd en diensttijd werd hij burgemeester van Oud- en Nieuw Schoonebeek van 1922 tot 1935.

Op 1 juni 1935 werd Norbruis geïnstalleerd als burgemeester van Zuilen. Hij volgde toen de domineeszoon Mr. M.M. Kwint op die als tijdelijk burgemeester benoemd was voor Zuilen.

Zuilen telde toen 17000 inwoners. Van de 5000 gezinshoofden waren er vrijwel constant 1200 zonder werk. De Demka fabriek was op haar dieptepunt en telde nog maar 90 schaars betaalde arbeiders en beambten. Georganiseerde werknemers kregen minder uitkering dan hun lotgenoten in Utrecht, omdat Zuilen in een lagere klasse was ingedeeld. Ook op het gebied van de werkverschaffing ontvingen Zuilense arbeiders minder dan hun collegae uit de stad. Voor een broodmaaltijd kreeg de Utrechtse arbeider ƒ 2,50 uitbetaald, de Zuilenaar ƒ 1,50. De bewoner van bijvoorbeeld Van Hoornekade 28 kreeg voor hetzelfde werk minder betaald dan zijn buurman op nummer 26.

De tewerkgestelden in Zuilen gingen staken. Uitvoerig werd aan Norbruis verslag gedaan. Deze stelde zich op het standpunt dat hun beklag gegrond was en raadde hen aan, weer aan het werk te gaan. B. en W. zouden er alles aan doen om aan dat onrecht een einde te maken. Samen met wethouder Zachte vroeg en verkreeg de burgemeester audiëntie bij de minister van Sociale Zaken, de heer Slingerlandt. De gemoederen op het departement raakten zo verhit dat de minister beide heren op straat liet zetten!

Toch begreep men in Den Haag wel dat het zo niet kon en Zuilen werd bij de uitkering aan werklozen en de werkverschaffing gelijkgesteld met de grote steden.

De Burgemeester Norbruislaan werd rond 1954 aangelegd en past in het ontwerp van stedebouwkundige Berlage, die samen met Holsboer een stratenplan ontwierp voor Utrecht. De oude en, bochtige Daalseweg werd door de Burgemeester Norbruislaan, de Burgemeester van Tuyllkade en de Prins Bernhardlaan ‘gekanaliseerd’.

Zo komt het dat ‘De Parel van Zuilen’, het voormalig gemeentehuis van Zuilen, nú aan de Burgemeester Norbruislaan ligt. Dit pand was ooit het woonhuis van de familie Plomp, werd daarna de directeurswoning van J. Jonker – Jonker was de directeur van Borstelfabriek Gebrs. Jonker, die vanuit Amsterdam zich in Zuilen vestigde. De drie huizen links van de toegangspoort hoorden ook bij deze fabriek: hier woonden de procuratiehouder, magazijnknecht en de meesterknecht borstelfabriek – vervolgens gemeentehuis van Zuilen en is sinds 2010 weer een trouw locatie waar u ook kunt vergaderen, feesten en dineren.

De Burgemeester Norbruislaan loopt van de J.M. de Muinck Keizerlaan tot de grens met de gemeente Stichtse Vecht. Richting het noorden ziet u aan de linkerkant portiekflats tot aan de Van Heukelomlaan. Voorbij die laan staan galerijflats. Het ontwerp was van de Zuilense gemeente-architect W.C. van Hoorn. De flats werden gebouwd door het bouwbedrijf van de heer C. Plomp.

Voorbij de flats liggen de sportvelden van verschillende voetbalverenigingen, onder andere Elinkwijk, de meer dan 100 jaar oude voetbalclub uit Zuilen.

De grens met Maarssen is bij de Zuilenselaan.

De flats die aan de ‘Verlengde Prins Bernhardlaan’ (later de Burgemeester Norbruislaan) gebouwd werden. Het ontwerp was van de heer W.C. van Hoorn. De flats werden gebouwd door het bouwbedrijf van de heer C. Plomp.

 

Meer weten over de Burgemeester Norbruislaan en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl

De Burgemeester van Tuyllkade 1

Baron F.C.C. van Tuyll van Serooskerken was van 1916 tot 1931 burgemeester van Zuilen. Omdat Van Tuyll zich in het verleden vaak inzette voor het wel en wee van de inwoners van Zuilen werd deze kade als eerbetoon naar hem genoemd.

Om een beeld te krijgen van de geschiedenis van de kade gebruiken we de Stratengids 1940. Hierin staan per straat de huisnummers, de naam van de hoofdbewoner en zijn of haar beroep. Deze gegevens zijn aangevuld met advertenties en andere boekwerkjes. We lopen een denkbeeldige wandeling aan de even kant in de periode 1938-’39 over de Burgemeester van Tuyllkade vanaf de rotonde richting Maarssen.

Op nummer 6 woonde F.W. Hartsuijker, amateur kunstschilder. Tot op zeer hoge leeftijd (95) bleef hij zijn hobby beoefenen.

Op nummer 8 had J.A. Achterberg een bakkerij. Hij kwam van de Amsterdamsestraatweg waar hij de winkel verliet die door Frits en Johan Straus werd overgenomen.

Een bewoonster van nummer 40 bis vertelde dat de slaapkamerwanden van haar woning veel dikker zijn dan gebruikelijk. Dat is gedaan door een voormalig bewoner van het pand, een drummer. Met de dikkere muur werd geluidsoverlast naar de buren beperkt.

In het pand op nummer 60 bis was de eerste pastorie voor de St.-Salvatorkerk (naast de kerk aan de Adriaan van Bergenstraat kwam de tweede).

Op de hoek St.-Bernulfstraat had De Ruiter zijn ijssalon ‘Aroma’. De winkel kreeg in de jaren vijftig van de vorige eeuw een andere eigenaar, de heer Pravisani ging hier zijn Italiaanse ijs verkopen en kreeg faam tot in de wijde omtrek van Zuilen.

Aan de overkant van de St.-Bernulfstraat kwamen we bij de winkel waar de heer en mevrouw Klarenbeek heel lang hun melkhandel hadden.

J.J. Klarenbeek heeft heel veel voetstapjes gezet in Zuilen en omstreken. Hij begon samen met zijn vrouw deze winkel in 1946. J(opie) Klarenbeek trok met zijn melkkar door weer en wind door grote delen van Utrecht en Zuilen om de zuivelproducten te verkopen.

Deze kruising is ook vele jaren de plek waar de start en finish plaatsvond van de door Wielervereniging ‘De Volharding’ georganiseerde Ronde van Zuilen. Méér over de Ronde van Zuilen leest u in Deel 2 van de Burgemeester van Tuyllkade.

Ter hoogte van het perceel 66 was een bushalte van lijn 11, een stadsbus die níet naar Station Utrecht-Centraal reed. Heel bijzonder indertijd.

Van het pand nummer 66 werd de voorkamer ingericht voor de verkoop van sigaren en sigaretten De winkel ontstond door een ongeval. Bewoner Verheugen werkte bij Werkspoor en kwam tijdens schoonmaakwerkzaamheden zó te vallen dat hij arbeidsongeschikt werd. Hij kreeg van Werkspoor een uitkering als schadeloosstelling. Daarmee startte Verheugen een winkeltje. Met de wachtenden voor de bus voor de deur werd het een florerende onderneming, niet in de laatste plaats omdat hier ook buskaarten verkocht werden.

Na het passeren van een lange rij woningen kon u op nummer 134 in de ‘electriciteitswinkel’ Van Brenen terecht voor een nieuwe batterij, of lamp, of anderszins.

De laatste panden tot de hoek De Lessepsstraat werden ingericht als Dierenspeciaalzaak ‘Speelberg’. Per 25 augustus 2018 werd de zaak gesloten, kort voor het 50-jarig bestaan.

‘Bovenstaand complex woningen aan de Burg. van Tuyllkade te Zuilen (verlengde van Egmontkade) is thans gereed gekomen. Hier is gestreefd naar een gerieflijke woning. Ingericht naar hygiënische eischen destijds. Zoowel beneden en bovenhuizen zijn alle voorzien van badkamers met ingemetseld bad en warm water voorzieningen in keuken en vaste waschtafel. De benedenhuizen omvatten ruime kamers en suite met kasten, betegelde gang en keuken, badkamer, ruime slaapkamer een flinken tuin met schuur; de bovenwoningen kamers en suite, zijkamer met erker, badkamer, keuken en balkon daar boven drie slaapkamers met overloop en balkon. De afwerking der huizen laat niets te wenschen over, terwijl de smaakvolle combinaties van behangsels met modern schilderwerk en glas in lood ramen de woningen tot een aangenaam verblijf maken.’ – Opvallend is het glas-in-lood van de woningen van de nummers 10-24, waarbij dat in de deur van nummer 12 extra mooi is.

Meer weten over de Burgemeester van Tuyllkade en/of Zuilen: www.museumvanzuilen.nl